Nghiên cứu được công bố trên tạp chí thần kinh học Neurology cho thấy không chỉ tiếp xúc ngắn hạn với ô nhiễm không khí, mà cả quá trình phơi nhiễm tích lũy kéo dài cũng có liên quan tới sự gia tăng tần suất và mức độ nghiêm trọng của các cơn đau nửa đầu.
Theo Giáo sư Gal Ifergane, Trưởng khoa Thần kinh tại Trung tâm Y tế Soroka và là một trong những tác giả chính của nghiên cứu, phát hiện này cho thấy ô nhiễm không khí không chỉ ảnh hưởng tới các bệnh về hô hấp mà còn tác động lâu dài tới hệ thần kinh. Ông Ifergane cho rằng kết quả nghiên cứu có thể giúp xây dựng các khuyến nghị cá nhân hóa cho bệnh nhân đau nửa đầu trong tương lai, như theo dõi chất lượng không khí, hạn chế ra ngoài vào những ngày ô nhiễm cao hoặc sử dụng thuốc sớm trong các giai đoạn nguy cơ.
Đau nửa đầu là bệnh lý thần kinh mạn tính thường gây đau theo nhịp đập, đôi khi chỉ ở một bên đầu, kèm buồn nôn, nhạy cảm với ánh sáng và tiếng ồn. Một cơn đau có thể kéo dài nhiều giờ hoặc nhiều ngày, ảnh hưởng lớn tới chất lượng cuộc sống và khả năng lao động.
Nghiên cứu phân tích dữ liệu của 7.032 bệnh nhân đau nửa đầu tại khu vực Be’er Sheva trong giai đoạn 2000-2023, dựa trên hồ sơ y tế điện tử của hệ thống y tế Clalit (dịch vụ bảo hiểm y tế lớn nhất Israel) và Trung tâm Y tế Đại học Soroka. Đa số bệnh nhân là nữ giới, chiếm khoảng 77,4%, với độ tuổi trung bình gần 47.
Các nhà nghiên cứu tập trung đánh giá tác động của khí nitrogen dioxide (NO2) chủ yếu từ giao thông, bụi mịn PM2.5 phát sinh từ phương tiện giao thông, công nghiệp và bụi cát, cùng các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, độ ẩm và bức xạ Mặt Trời. Dữ liệu môi trường được đối chiếu với số ca nhập viện cấp cứu hoặc khám khẩn cấp liên quan đến đau nửa đầu.
Kết quả cho thấy việc tiếp xúc ngắn hạn với NO2 làm tăng khoảng 41% nguy cơ phải nhập viện hoặc khám cấp cứu do đau nửa đầu. Trong khi đó, mức bức xạ Mặt Trời cao làm tăng khoảng 23% nguy cơ xuất hiện cơn đau cấp tính. Nghiên cứu cũng ghi nhận phơi nhiễm kéo dài với NO2 và bụi mịn PM2.5 có liên quan tới việc sử dụng thuốc điều trị đau nửa đầu nhiều hơn, cho thấy bệnh gia tăng theo thời gian.
Một phát hiện đáng chú ý khác là điều kiện thời tiết có thể làm tăng tác động của ô nhiễm. Vào mùa Hè, nhiệt độ cao và độ ẩm thấp làm gia tăng ảnh hưởng của NO2, trong khi mùa Đông lạnh và ẩm làm tăng tác động của bụi mịn PM2.5.
Theo nhóm nghiên cứu, các hạt ô nhiễm không chỉ gây viêm trong phổi mà còn có thể kích hoạt phản ứng viêm lan rộng trong cơ thể. Một số hạt siêu nhỏ thậm chí có thể tác động lên các thụ thể thần kinh trong mũi có liên hệ trực tiếp với não bộ, từ đó làm tăng nguy cơ khởi phát cơn đau nửa đầu.
Các nhà khoa học nhấn mạnh nghiên cứu chưa chứng minh ô nhiễm không khí trực tiếp gây ra chứng đau nửa đầu nhưng cho thấy mối liên quan rõ ràng giữa điều kiện môi trường và sự gia tăng hoạt động của bệnh. Nhóm nghiên cứu đề xuất mô hình mới, theo đó đau nửa đầu là kết quả tương tác giữa yếu tố sinh học cá nhân với các tác nhân môi trường ngắn hạn và tích lũy dài hạn.
Giáo sư Ifergane cho rằng trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến các đợt nắng nóng, bụi cát và ô nhiễm ngày càng gia tăng, hệ thống y tế cần chuẩn bị cho số ca bệnh thần kinh liên quan môi trường có thể tăng trong tương lai. Ông Ifergane khuyến nghị những người bị đau nửa đầu nặng nên hạn chế ở ngoài trời trong các ngày ô nhiễm cao để giảm phơi nhiễm.
Nghiên cứu cũng cho thấy điều trị đau nửa đầu đã tiến bộ đáng kể nhờ các loại thuốc mới ức chế protein CGRP, yếu tố đóng vai trò quan trọng trong cơ chế gây đau. Tuy nhiên, theo các chuyên gia Israel, nhiều bệnh nhân vẫn chưa được chẩn đoán hoặc không tiếp cận được các liệu pháp điều trị tiên tiến do chi phí cao và chưa được đưa đầy đủ vào danh mục bảo hiểm y tế công.
Nguồn tin: https://baotintuc.vn/suc-khoe/o-nhiem-khong-khi-nhiet-do-cuc-doan-co-the-lam-tang-nguy-co-dau-nua-dau-20260526153743170.htm
