Đường đua điện ảnh Việt giai đoạn đầu tháng 06/2026 chứng kiến bước chuyển dịch dòng tiền mạnh mẽ vào phân khúc phim kinh dị khai thác chất liệu dân gian. Không chạy theo xu hướng lạm dụng các màn hù dọa dồn dập hay cố gắng tạo ra những cú sốc cực đoan bằng yếu tố máu me, tác phẩm Ma xó của đạo diễn Phan Bá Hỷ chọn một lối đi tiết chế, bám sâu vào các giá trị cốt lõi của truyền thuyết đô bản địa
Bản lĩnh trong tư duy làm phim của ê-kíp thể hiện rõ qua việc thiết lập một quy trình sản xuất nghiêm túc, nói không với chiêu trò truyền thông theo kiểu treo đầu dê bán thịt chó. Phim quảng cáo về thực thể ma giữ nhà nào thì kịch bản tập trung làm nét, khai thác triệt để dung mạo và năng lượng tà ác của thực thể đó, mang lại một trải nghiệm giật gân dứt khoát cho khán giả đại chúng.
Nhìn lại thời điểm một năm trước, điện ảnh Việt từng chứng kiến một tác phẩm khai thác cùng chủ đề là Nhà ma xó phát hành vào tháng 10/2025 của đạo diễn Trương Dũng. Dự án tiền nhiệm năm 2025 vốn ghi điểm nhờ chất trữ tình mộc mạc, sử dụng bối cảnh căn nhà ven sông thật và âm thanh tự nhiên để dệt nên một câu chuyện gia đình đầy cảm xúc mang đậm ý nghĩa nhân sinh.
Điểm chung thú vị giữa hai tác phẩm là đều khéo léo mượn câu chuyện của một thực thể tà ác để mổ xẻ, bóc tách những góc khuất trong mối quan hệ giữa con người với con người. Tuy nhiên, nếu phiên bản năm 2025 thiên về hướng bi hài kịch tâm lý gia đình và tiết chế các phân đoạn hù dọa, thì bước sang năm 2026, dự án Ma xó của đạo diễn Phan Bá Hỷ đã mang đến một trải nghiệm trọn vẹn hơn về mặt thể loại kinh dị.
Tác phẩm mới không chỉ giữ cấu trúc kịch bản mạch lạc mà còn bứt phá mạnh mẽ bằng việc trả lại đúng ngôn ngữ giật gân, rùng rợn chuẩn mực của màn ảnh rộng. Điều này được hiện thực hóa thông qua tư duy dựng bối cảnh dứt khoát và kỹ xảo hóa trang sắc nét.
Đặc biệt, về yếu tố tận dụng không gian bối cảnh để gieo rắc nỗi sợ mà không lạm dụng jumpscare “mì ăn liền”, Ma xó đã làm tốt tương tự bom tấn kinh dị 200 tỷ Phí Phông: Quỷ máu rừng thiêng của đạo diễn Đỗ Quốc Trung vừa ra rạp thời gian qua. Cả hai tác phẩm đều thể hiện năng lực và tư duy làm nghề riêng biệt của thế hệ đạo diễn mới khi nói không với những tiếng động cường điệu để hù dọa rẻ tiền.
Nếu Phí Phông tận dụng sự tĩnh lặng đặc quánh của đại ngàn sương muối Tây Bắc để làm nền cho các khung hình hoại tử cơ thể đầy ám ảnh, thì Ma xó lại khai thác xuất sắc cái “thiếu sáng” đặc trưng của ngôi nhà cổ miền Tây. Sự vắng bóng của các tín hiệu hù dọa báo trước khiến khán giả luôn rơi vào trạng thái bất an kéo dài.
Tư duy dùng bối cảnh làm một nhân vật vô hình thao túng tâm lý này giúp cả hai bộ phim kích động được nỗi sợ bản năng nguyên bản. Cách xử lý này minh chứng cho triết lý làm phim văn minh khi biến yếu tố kinh dị thành phương tiện sắc bén để phơi bày nhân tính con người.
Trục câu chuyện của tác phẩm năm 2026 theo chân Phú và Thảo, một cặp vợ chồng nghèo đối diện với nghịch cảnh chốn vùng quê miền Tây sông nước. Trải qua biến cố đau lòng khi mất đi đứa con đầu lòng, Thảo mang thai trở lại nhưng thể trạng của thai nhi vô cùng yếu ớt.
Trong trạng thái tuyệt vọng và bế tắc trước thực tế, cô nghe theo lời điều hướng của một bà đồng, quyết định hạ bàn thờ người mẹ chồng vừa mới qua đời để thực hiện nghi thức nuôi thành ma xó với mục đích giữ lại sinh mạng cho đứa trẻ. Kể từ mốc thời gian đó, hệ thống các hiện tượng siêu nhiên kỳ dị liên tiếp đổ bộ vào ngôi nhà, đồng thời bóc tách những bí mật đen tối trong quá khứ của các thế hệ đi trước.
Đằng sau mọi biến cố kinh hoàng là một vòng lặp nhân quả nghiệt ngã mà các nhân vật buộc phải đối diện và trả giá. Điểm đắt giá giúp tác phẩm này dễ xem nằm ở tính mạch lạc, kết nối chặt chẽ trong cấu trúc kể chuyện. Kịch bản có gieo vấn đề đầu phim thì cũng nỗ lực giải quyết đến cùng ở cuối phim thay vì bỏ lửng bừa bãi.
Thông điệp về quy luật nhân quả được triển khai trực diện, đanh thép khi phim không tìm cách biện minh hay tẩy trắng cho cái ác. Quy tắc này được áp dụng bất chấp việc mỗi nhân vật đều mang trong mình những ẩn ức và nỗi đau riêng biệt.
Về mặt dàn dựng kỹ thuật, bộ phim thiết lập sự căng thẳng chủ đạo bằng việc biến âm thanh thành một vũ khí thao túng tâm lý người xem. Ê-kíp thiết kế âm thanh chủ động kéo giãn sự im lặng, giữ không gian tĩnh lặng trong một khoảng thời gian dài để đẩy khán giả vào trạng thái đợi chờ, nín thở trước khi nhả các hiệu ứng tiếng động lớn vào đúng mốc thời gian cốt lõi, giúp jumpscare đạt hiệu quả rõ rệt mà không bị chai cảm giác do lạm dụng bừa bãi.
Không gian căn nhà cổ tối tăm, cũ kỹ và gần như cô lập với thế giới bên ngoài đóng vai trò tạo ra bầu không khí bí bách kéo dài, đặc tả trọn vẹn bản chất của hủ tục nuôi ma giữ nhà. Ống kính của máy quay thường xuyên ưu tiên các góc trung và góc toàn, cố tình đặt người xem vào vị trí một nhân chứng trực tiếp chứng kiến những điều bất thường xảy ra xung quanh nhân vật.
Dụng ý thị giác của đạo diễn được bộc lộ rõ nét nhất trong phân đoạn đôi vợ chồng xảy ra tranh cãi nảy lửa trong bữa cơm. Máy quay được lệnh lùi sâu về phía sau, đặt cả hai vào chung một khung hình nhưng lại bị chia cắt cơ học bởi hai ô cửa hoàn toàn khác nhau. Cấu trúc này vừa lột trần khoảng cách trong thế giới quan hiện tại, vừa mang tính dự báo cho những biến cố chia lìa, mất mát ở giai đoạn cao trào sau đó.
Thực tế xét về mặt nội dung, câu chuyện của Ma xó không quá mới mẻ khi vẫn quẩn quanh các bài học dân gian cũ: đi đêm có ngày gặp ma, thờ ma có ngày ma quật hay triết lý nhân quả báo ứng tuần hoàn. Một kịch bản nhìn chung khá đơn giản, dễ đoán và đi theo mô-típ kinh dị quen thuộc của màn ảnh Việt.
Thế nhưng, điểm cứu cánh giúp nâng tầm bộ phim chính là nét diễn sống động cùng cách các nhân vật tương tác với nhau. Sự tung hứng ăn ý và thấu thị về mặt tâm lý của dàn cast đã truyền tải trọn vẹn tinh thần u ám, ngột nạt của phim, vực dậy một cốt truyện có phần phẳng lặng và mang lại hiệu ứng ám ảnh cần thiết, ngoại trừ cú lật kèo (twist) cốt lõi đầy bất ngờ ở cuối phim.
Chất lượng hoàn thiện của tác phẩm còn được bảo chứng bởi biên độ diễn xuất thuyết phục và tinh thần hy sinh vì nghệ thuật của dàn cast. Rũ bỏ hoàn toàn mác “chàng thơ lãng tử” quen thuộc, Avin Lu đã có màn lột xác khi chủ độnglàm phụ hồ không lương tại quận 4. Quá trình này giúp anh gom nhặt chất liệu đời sống thực tế nhằm khắc họa trọn vẹn diện mạo một nhân vật Phú khắc khổ, sạm nắng, gánh trên vai áp lực cơm áo gạo tiền.
Ở đối trọng bên cạnh, Tín Nguyễn tạo điểm chạm tâm lý tiến bộ vượt bậc trong vai chính điện ảnh đầu tay khi quyết định tháo sụn mũi để mang lại diện mạo nguyên bản nhất cho nhân vật Thảo. Cô thậm chí đã đeo bụng bầu silicone liên tục suốt hai tuần ngay cả khi ngủ để thấu cảm sự bất tiện của một thai phụ, đồng thời tận dụng lợi thế dancer để tự mình thực hiện các phân cảnh bẻ người khi bị nhập.
Bên cạnh tuyến nhân vật chính, sự đầu tư nghiêm túc của tác phẩm còn dồn vào tạo hình vong hồn đầy ám ảnh do NSƯT Hạnh Thúy đảm nhiệm. Chị đã phải chịu đựng quy trình hóa trang thủ công kéo dài tới 8 tiếng đồng hồ mỗi ngày, liên tục sử dụng kính áp tròng đặc biệt gây hạn chế tầm nhìn tối đa để đổi lấy các phân cảnh kinh hoàng thực sự.
Ngôn ngữ hình ảnh mang màu sắc thuần Việt này cũng khước từ tạo hình “tóc dài áo trắng” thông thường của loài ma quỷ trong các phim kinh dị Việt. Thực thể ma xó khoác lên mình bộ đồ vía quen thuộc là chiếc áo bà ba màu đen bằng chất liệu gấm chìm thường dùng khi khâm liệm, biến những gì gần gũi nhất trở nên bất thường và đáng sợ.
Nỗi sợ tâm lý kéo dài được đạo diễn Phan Bá Hỷ thiết lập qua đôi mắt mở to trừng trừng không bao giờ nhắm trong bóng tối. Xuất phát từ quan niệm dân gian về những linh hồn khuất mặt ra đi trong uất ức, đôi mắt không nhắm ấy đóng vai trò như một lăng kính quan sát, âm thầm hiện diện trong không gian sống và chứng kiến mọi hành động tội lỗi của người sống.
Tạo hình thực thể không chỉ giữ nguyên, mà biến đổi dần dần xuyên suốt mạch phim Từ một vong hồn còn giữ nhân dạng người mẹ ban đầu, thực thể dần hoại tử, lở loét và biến dạng tăng dần sau cao trào, phản ánh chính xác quy trình chuyển hóa từ cô hồn sang trạng thái hung hãn, tàn ác của một ngạ quỷ khi bị oán niệm và nghi lễ tâm linh giam cầm quá lâu.
Dẫu vậy, tác phẩm vẫn tồn tại những điểm hạn chế đáng tiếc ở tuyến nhân vật phụ và điểm nghẽn kinh niên trong tư duy xử lý hành vi nhân vật của kịch bản. Bản thân hai nhân vật chính đôi lúc vẫn đi vào lối mòn của dòng phim kinh dị thế giới khi liên tục thực hiện chuỗi hành động thiếu tỉnh táo, càng được cảnh báo nguy hiểm càng tiếp tục phạm sai lầm.
Động cơ và hành vi cố chấp của Phú và Thảo vô tình tạo nên những tiền đề hù dọa rất lỏng lẻo, dễ gây cảm giác mệt mỏi cho người xem. Rất may là tổng thể bầu không khí rùng rợn cùng kỹ thuật dựng bối cảnh “thiếu sáng” của phim làm quá tốt để gánh vác lại phần nội dung. Chớ nếu không, lỗ hổng logic này sẽ trở thành viên domino đầu tiên làm đổ sập hoàn toàn cấu trúc cảm xúc và tính thuyết phục của tác phẩm.
Thêm vào đó, việc hạ tông màu phim quá sâu lại vô tình phản tác dụng khi gây cản trở lớn về mặt thị giác đối với trải nghiệm của khán giả xem tại các cụm rạp sở hữu hệ thống máy chiếu đời cũ hoặc phân khúc rạp bình dân.
Tuyến phụ của bà Tánh do Lê Khánh thủ vai dù đa lớp tính cách từ bà mụ, bà thầy đến người mẹ nhưng lại thiếu không gian phát triển chiều sâu. Lê Khánh chọn cách tôn trọng tuyệt đối định hướng của đạo diễn để hóa thân vào nhân vật, nhưng do động cơ của bà Tánh chủ yếu kể lướt qua thoại khiến phần tâm lý bị mơ hồ. Phân đoạn sinh nở đầu phim của cô còn lộ nét chênh phô, chưa đẩy mạnh được sự giằng xé cần thiết để làm bệ phóng thuyết phục cho bước chuyển hướng hắc hóa ở giai đoạn sau.
Tổng thể, đây chưa phải là một cú bứt phá ngoạn mục làm thay đổi cục diện điện ảnh nước nhà, nhưng là một sản phẩm tròn trịa, làm tốt những gì đã đặt ra. Bộ phim chứng minh phim kinh dị Việt đang ngày càng rời khỏi những rào cản thông thường để tiến sâu vào quy trình sản xuất chuyên môn hóa.
Sau những thành công về mặt không khí bối cảnh của Ma xó hay dấu ấn doanh thu từ Phí Phông, khán giả hoàn toàn có quyền kỳ vọng vào những bước thử nghiệm táo bạo hơn. Ngay trong tháng 6 này, dự án Lầu Chú Hỏa ra rạp vào ngày 12/06 sẽ là một phép thử rất đáng chờ đợi với tư cách là bộ phim khai phá định dạng found footage đầu tiên tại Việt Nam. Đó là những tín hiệu cho thấy một thế hệ làm phim mới đang tự tin bước ra khỏi lối mòn bằng chính ngôn ngữ điện ảnh chuẩn mực
(Bài viết được biên tập từ nội dung review của bạn Phúc Long / KOICINE)
