Xe buýt điện và CNG gặp khó
Năm 2022, UBND TP Hồ Chí Minh đã chấp thuận chủ trương thí điểm 5 tuyến xe buýt điện, do Công ty TNHH dịch vụ vận tải sinh thái VinBus vận hành. Tuyến buýt điện D4 (Vinhomes Grand Park – Bến xe buýt Sài Gòn) là tuyến đầu tiên được đưa vào hoạt động từ tháng 3.2022, đã nhanh chóng chiếm được cảm tình của hành khách, với lượng khách tăng gấp đôi so với thời gian đầu khai thác.
Tuy nhiên, 4 tuyến buýt điện còn lại trong diện thí điểm vẫn chưa đi vào hoạt động. Nguyên nhân chính là do quá trình xây dựng depot tại TP Thủ Đức gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là các thủ tục pháp lý phức tạp và thời gian thẩm định kéo dài.
Bên cạnh đó, vấn đề tài chính cũng là một rào cản lớn đối với sự phát triển của xe buýt điện tại TP Hồ Chí Minh.
Hiện tại, tỉ lệ trợ giá cho tuyến buýt điện D4 chỉ bằng 2/3 so với các tuyến xe chạy bằng dầu diesel hoặc khí nén tự nhiên (CNG), trong khi chi phí vận hành buýt điện cao hơn đáng kể. Điều này đã khiến công ty vận hành phải chịu lỗ hơn 33 tỉ đồng sau gần hai năm hoạt động.
Ngoài xe buýt điện, từ năm 2010, TP Hồ Chí Minh đã bắt đầu thí điểm xe buýt sử dụng CNG với mục tiêu giảm thiểu khí thải CO2. Tuy nhiên, việc vận hành xe buýt CNG cũng gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc cung cấp nhiên liệu. Toàn thành phố hiện chỉ có 3 trạm nạp khí CNG, khiến tài xế phải chờ đợi lâu và gặp khó khăn trong trường hợp trạm gặp sự cố.
Theo thống kê, hoạt động xe buýt tại TP Hồ Chí Minh hiện phát thải hơn 6.700 tấn CO2 từ xe chạy diesel, hơn 1.100 tấn từ xe CNG, trong khi xe buýt điện chỉ phát thải khoảng 27 tấn. Điều này cho thấy, việc chuyển đổi sang xe buýt điện sẽ giúp giảm phát thải CO2 tới 48,93%, phù hợp với định hướng “Net Zero”.
Cần chính sách đột phá
Theo ông Phạm Vương Bảo – Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý giao thông công cộng TP Hồ Chí Minh, thành phố hiện có 2.209 xe buýt đang hoạt động, trong đó 546 xe sử dụng điện và CNG. Thành phố đang nghiên cứu đề xuất chuyển đổi toàn bộ xe buýt mới từ nay đến năm 2025 sang sử dụng CNG và xe điện. Đến năm 2030, 100% xe buýt tại TPHCM sẽ sử dụng năng lượng xanh.
Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, thành phố cần có những chính sách đột phá. Một trong những vấn đề cần giải quyết là xây dựng bộ đơn giá định mức cho xe buýt điện để có thể áp dụng trợ giá phù hợp.
PGS.TS Vũ Anh Tuấn – Giám đốc Trung tâm nghiên cứu GTVT Việt Đức – nhấn mạnh rằng, TP Hồ Chí Minh cần phải có quy hoạch lâu dài về hạ tầng, đặc biệt là hệ thống trạm sạc và các chính sách khuyến khích, trợ giá trong giai đoạn đầu để người dân và doanh nghiệp tham gia chuyển đổi. Ông Tuấn cũng đề xuất, Nhà nước và tư nhân cần cùng hợp tác trong việc chuyển đổi xe công cộng từ sử dụng xăng, dầu diesel sang chạy điện.
Việc chuyển đổi toàn bộ xe buýt sang xe điện là một thách thức lớn, đòi hỏi sự hỗ trợ mạnh mẽ từ phía Nhà nước, đặc biệt là trong giai đoạn đầu tư ban đầu. Do đó, cần có sự chia sẻ và hỗ trợ từ Nhà nước.
Theo ông Tuấn, TP Hồ Chí Minh có thể tham khảo kinh nghiệm từ các nước trên thế giới và áp dụng phù hợp với đặc điểm của thành phố.
“Khi xe buýt điện vận hành sẽ đem lại giá trị tốt hơn, có thể điều chỉnh giá vé cao hơn để bù đắp chi phí đầu tư” – ông Tuấn nói.
Ông Trần Quang Lâm – Giám đốc Sở GTVT TP Hồ Chí Minh – cho biết, Nghị quyết 98 của Quốc hội đã cho phép HĐND thành phố ban hành các cơ chế chính sách nhằm chuyển đổi phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng xanh, đồng thời gắn với phát triển giao thông công cộng. Theo ông Lâm, để phát triển giao thông xanh, nhất thiết phải có một cơ chế riêng.
Lộ trình thực hiện giao thông xanh tại thành phố được chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn 1 (từ nay đến tháng 9.2024) sẽ tập trung hoàn thành cơ chế chuyển đổi xe công cộng sang xe điện hoặc CNG. Giai đoạn 2 (sau năm 2025), thành phố sẽ chuyển đổi tất cả các phương tiện, bao gồm cả xe công, xe tư, xe máy và ôtô sang sử dụng năng lượng điện. Thành phố cũng sẽ triển khai chuyển đổi theo từng vùng, khu vực và nhóm đối tượng cụ thể, với quy trình kiểm soát và tiêu chuẩn rõ ràng.
Nguồn tin: https://laodong.vn/xe/tp-ho-chi-minh-can-chinh-sach-dot-pha-de-xanh-hoa-xe-buyt-1389866.ldo
