Biệt thự của vua Bảo Đại ở Nha Trang được xếp hạng di tích

Quyết định vừa được UBND tỉnh Khánh Hòa ban hành. Khu biệt thự Cầu Đá gồm 5 căn nhà cổ tên là Xương Rồng, Bông Sứ, Bông Giấy, Phượng Vĩ và Cây Bàng, nằm trên núi Cảnh Long, phường Vĩnh Nguyên, TP Nha Trang, do người Pháp xây dựng năm 1923.

Từ năm 1940 đến 1945, hoàng đế Bảo Ðại thường tới đây nghỉ dưỡng nên các biệt thự còn được gọi theo tên của ông. Tháng 10/1995, các tòa nhà được công nhận Di tích lịch sử văn hóa và danh lam thắng cảnh.

Tháng 8/2013, UBND tỉnh Khánh Hòa duyệt quy hoạch chi tiết và điều chỉnh cục bộ khu đất khu di tích lầu Bảo Đại. Chính quyền giao 13,6 ha đất (gồm 8,9 ha đất di tích lầu Bảo Đại và núi Cảnh Long; cùng diện tích mặt biển danh thắng quốc gia vịnh Nha Trang) cho Công ty cổ phần đầu tư Khánh Hà làm dự án kinh doanh Bảo Đại resort Nha Trang.

Doanh nghiệp dự tính này dự tính cải tạo 5 biệt thự để cho thuê, phục vụ kinh doanh du lịch. Khu vực còn lại thuộc dự án sẽ xây thêm nhà hàng, trung tâm hội nghị, bến du thuyền, khách sạn cho thuê cùng 36 biệt thự để bán. Tuy nhiên, quá trình triển khai, dự án xảy ra nhiều vi phạm, bị thanh tra Sở Xây dựng xử phạt hành chính, đình chỉ thi công từ năm 2017 đến nay. Từ đó, 5 biệt thự cổ bị bỏ hoang, xuống cấp nghiêm trọng.

Đầu năm 2023, chủ đầu tư xin trả lại 5 biệt thự cổ để địa phương tôn tạo, bảo tồn. UBND Khánh Hòa sau đó đã thu hồi hơn 9.200 m2 đất (bao gồm 5 biệt thự) và giao Trung tâm Bảo tồn di tích quản lý. Hiện, quanh khu di tích được chủ đầu tư cử người bảo vệ, cổng dự án vẫn đóng, du khách chưa thể tham quan.

Ông Nguyễn Văn Nhuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Khánh Hoà, cho biết đơn vị sẽ khảo sát, mời chuyên gia đánh giá, dự toán kinh phí đầu tư, tôn tạo rồi trình HĐND phê duyệt. Đối với các hiện vật tại khu biệt thự, phía doanh nghiệp đã hoàn tất thủ tục bàn giao cho Trung tâm Bảo tồn di tích tỉnh.

Bùi Toàn