Thị trường chứng khoán Anh đã tụt lại đáng kể so với Phố Wall và các thị trường lớn ở châu Âu trong gần một thập kỷ qua…
Gần 10 năm sau cuộc trưng cầu dân ý ngày 23/6/2016, khi cử tri Anh bỏ phiếu quyết định đưa nước này rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), chỉ số FTSE 100 của thị trường chứng khoán Anh thời gian gần đây liên tục lập đỉnh mới. Tuy nhiên, đằng sau những mức cao kỷ lục này, tác động kéo dài của Brexit đối với thị trường tài chính Anh vẫn hiện rõ.
CHẤT XÚC TÁC BREXIT
Theo phân tích mới của công ty nghiên cứu đầu tư Morningstar
với tiêu đề “The Brexit Decade” (tạm dịch là “Thập kỷ Brexit”), thị trường chứng
khoán Anh đã tụt lại đáng kể so với Phố Wall và các thị trường lớn ở châu Âu
trong gần một thập kỷ qua.
Đồng bảng Anh cũng suy yếu so với USD và euro, trong
khi các quỹ đầu tư vào cổ phiếu Anh ghi nhận tổng dòng vốn rút ròng khoảng 160
tỷ USD kể từ cuộc bỏ phiếu Brexit.
Đáng chú ý, tình trạng rút vốn khỏi các quỹ cổ phiếu Anh đã
kéo dài 6 năm liên tiếp. Diễn biến này cho thấy sự suy giảm niềm tin của nhà đầu
tư không còn là một nhịp điều chỉnh mang tính chu kỳ ngắn hạn, mà đã trở thành
vấn đề mang tính cấu trúc đối với thị trường Anh.
Dù vậy, câu chuyện hiện không còn hoàn toàn một chiều. Việc
FTSE 100 liên tục lập kỷ lục mới thời gian gần đây cho thấy thị trường chứng
khoán Anh vẫn có những điểm tựa nhất định.
Lúc này, nhiều người đặt ra câu hỏi:
kể từ sau Brexit, cổ phiếu Anh đã tụt lại bao xa so với các thị trường lớn khác
ở châu Âu và đồng bảng Anh đã biến động thế nào trong cùng giai đoạn?
Các số liệu cho thấy rõ khoảng cách này. Kể từ sau Brexit,
FTSE 100 – chỉ số gồm 100 doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất niêm yết trên Sở
Giao dịch Chứng khoán London – tăng 62%. Tính theo giai đoạn 10 năm, mức tăng
này tương đương tốc độ tăng trưởng kép bình quân chưa đến 5%/năm.
Trong khi đó, Phố Wall ghi nhận mức tăng vượt trội hơn nhiều.
Cùng kỳ, chỉ số SP 500 tăng 253%, tương đương mức sinh lời bình quân năm
13,4% – gần gấp 3 lần tốc độ tăng của nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn tại Anh.
Khoảng cách này không chỉ hiện rõ khi so sánh hai bờ Đại Tây
Dương. Ngay trong phạm vi châu Âu, FTSE 100 cũng kém xa các chỉ số lớn khác.
Trong thập kỷ qua, chỉ số DAX của Đức tăng 151%, còn Euro STOXX 50 – chỉ số gồm
các cổ phiếu vốn hóa lớn trong khu vực đồng euro – tăng 109%. So sánh này cho
thấy sau Brexit, thị trường chứng khoán Anh chịu sức ép lớn hơn và phục hồi yếu
hơn so với nhiều thị trường lớn khác ở châu Âu.
Theo Morningstar, Brexit là chất xúc tác khiến các vấn đề của
thị trường chứng khoán Anh trở nên nghiêm trọng hơn, chứ không phải nguyên nhân
gốc rễ.
Trước cuộc trưng cầu dân ý năm 2016, thị trường cổ phiếu Anh
đã đối mặt với nhiều lực cản mang tính cấu trúc. Nhu cầu đầu tư vào cổ phiếu
Anh từ các quỹ hưu trí trong nước đã suy giảm, trong khi dòng vốn toàn cầu ngày
càng dịch chuyển sang nhóm cổ phiếu tăng trưởng tại Mỹ.
Bên cạnh đó, cơ cấu
ngành của thị trường chứng khoán Anh cũng kém thuận lợi hơn. FTSE 100 tập trung
nhiều vào các doanh nghiệp năng lượng, ngân hàng và khai khoáng, thay vì các nền
tảng công nghệ – nhóm cổ phiếu dẫn dắt đà tăng của thị trường toàn cầu trong thập
niên 2010.
Brexit không phải nguyên nhân gốc rễ, nhưng đã khiến những
điểm yếu vốn có của thị trường chứng khoán Anh bộc lộ rõ hơn và trở nên nghiêm
trọng hơn. Sau cuộc trưng cầu dân ý, nhà đầu tư bắt đầu nhìn nhận thị trường
Anh là điểm đến rủi ro hơn. Niềm tin suy giảm đúng vào thời điểm dòng vốn toàn
cầu đang đổ mạnh vào các cổ phiếu tăng trưởng tại Mỹ, đặc biệt là nhóm công nghệ
– những doanh nghiệp có triển vọng lợi nhuận cao và dẫn dắt thị trường trong thập
niên 2010.
Vị thế của thị trường Anh trong các chỉ số chứng khoán toàn
cầu vì vậy cũng suy giảm đáng kể. Trong khoảng 2 thập kỷ qua, tỷ trọng của Anh
trong MSCI ACWI – chỉ số theo dõi cổ phiếu toàn cầu – đã giảm từ gần 10% xuống
còn khoảng 4%.
Ngay cả trong nhóm quỹ phân bổ tài sản bằng đồng bảng Anh có
khẩu vị rủi ro cao nhất mà Morningstar theo dõi, tỷ trọng bình quân đầu tư vào
cổ phiếu Anh cũng giảm mạnh, từ 40% xuống còn 18%. Nhóm này ngày càng giảm nắm
giữ cổ phiếu Anh và phần vốn rút ra chủ yếu được chuyển sang cổ phiếu Mỹ.
Ngành quản lý tài sản tại Anh chịu tác động trực tiếp từ sự
dịch chuyển dòng vốn này. Kể từ năm 2016, khoảng 380 quỹ đầu tư vào cổ phiếu
Anh đã ngừng hoạt động, trong khi chỉ có hơn 200 quỹ mới được ra mắt.
Cùng giai đoạn, tỷ trọng tài sản trong các quỹ thụ động đầu
tư vào cổ phiếu Anh tăng từ 22% lên 46%. Diễn biến này cho thấy nhà đầu tư ngày
càng chuộng các quỹ mô phỏng chỉ số, thay vì các quỹ chủ động – nơi nhà quản lý
quỹ tự lựa chọn cổ phiếu để đầu tư.
Áp lực đối với thị trường Anh sau đó còn gia tăng bởi hàng
loạt cú sốc khác, từ đại dịch Covid-19, lạm phát toàn cầu, xung đột địa chính
trị, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài suy giảm, xuất khẩu hàng hóa yếu đi cho tới
những biến động trong chính sách kinh tế trong nước. Đáng chú ý nhất là cuộc khủng
hoảng trên thị trường trái phiếu chính phủ Anh vào mùa thu năm 2022.
Theo Morningstar, không dễ để tách riêng tác động của Brexit
khỏi các yếu tố khác. Tuy nhiên, khó có thể phủ nhận rằng Brexit đã khiến triển
vọng và hiệu suất của thị trường Anh xấu đi đáng kể.
Thị trường tiền tệ cũng phản ánh tác động kéo dài của
Brexit. Kể từ cuộc bỏ phiếu năm 2016, đồng bảng Anh đã giảm khoảng 10% so với
USD và 12% so với euro – hai đồng tiền dự trữ quan trọng nhất thế giới. Trước
cuộc trưng cầu dân ý Brexit, 1 bảng Anh đổi được 1,31 euro. Gần 10 năm sau, tỷ
giá này chỉ còn khoảng 1,15 euro.
Đồng bảng Anh còn giảm mạnh hơn khi so với một số đồng tiền ở
Trung và Đông Âu. Cụ thể, bảng Anh giảm hơn 20% so với đồng koruna của Cộng hòa
Séc và 13% so với đồng zloty của Ba Lan. Theo Morningstar, hai nền kinh tế này
đã thu hút một phần hoạt động sản xuất và vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mà
Anh có thể đã nhận được nếu không chịu tác động từ Brexit.
Bảng Anh chỉ tăng nhẹ 1,8% so với đồng forint của Hungary, một
trong những đồng tiền biến động mạnh nhất châu Âu. Điều này cho thấy ngay cả
trước một đồng tiền tương đối yếu và biến động mạnh, bảng Anh cũng không tăng
đáng kể.
THỊ TRƯỜNG ANH ĐANG CHỨNG KIẾN BƯỚC NGOẶT?
Dù vậy, bức tranh thị trường Anh hiện không còn hoàn toàn ảm
đạm. Theo Morningstar, từ năm 2022, cổ phiếu Anh đã tăng tốt hơn cả thị trường
Mỹ và thị trường toàn cầu. Đà phục hồi này được hỗ trợ bởi việc nhà đầu tư quay
lại với nhóm cổ phiếu giá trị – tức những cổ phiếu có định giá thấp so với nền
tảng kinh doanh – cùng mức cổ tức tương đối ổn định.
Tuy nhiên, Morningstar cho rằng đà tăng này vẫn chưa đủ để
thay đổi rõ rệt cách thị trường định giá cổ phiếu Anh. Nói cách khác, nhà đầu
tư vẫn đang trả mức giá khá thấp cho cổ phiếu Anh so với nhiều thị trường lớn
khác.
Theo Morningstar, định giá cổ phiếu Anh hiện vẫn phản ánh
tâm lý thận trọng của nhà đầu tư. Nếu tính theo tỷ lệ giá trên lợi nhuận (P/E)
– chỉ số cho biết nhà đầu tư sẵn sàng trả bao nhiêu cho mỗi đồng lợi nhuận của
doanh nghiệp – thị trường Anh hiện rẻ hơn khoảng 30-35% so với thị trường Mỹ.
Nhóm chịu sức ép lớn nhất là cổ phiếu vốn hóa nhỏ và vừa.
Đây là những doanh nghiệp có quy mô thị trường nhỏ hơn các tập đoàn lớn trong
FTSE 100, và hiện đang được định giá thấp hơn đáng kể so với chính mặt bằng lịch
sử của nhóm này cũng như so với các thị trường phát triển khác.
Tuy nhiên, thị trường vẫn xuất hiện một số tín hiệu cho thấy
cổ phiếu Anh duy trì sức hấp dẫn nhất định. Hoạt động mua bán – sáp nhập tăng
lên, trong khi nhiều doanh nghiệp đẩy mạnh mua lại cổ phiếu với quy mô kỷ lục.
Điều này cho thấy lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà đầu tư nước ngoài vẫn nhìn
thấy giá trị ở thị trường Anh, dù nhiều nhà đầu tư trên sàn chứng khoán còn thận
trọng.
Một số nhà quản lý quỹ cho rằng mức định giá thấp hiện nay của
cổ phiếu Anh có thể tạo ra cơ hội mua vào. Trong một báo cáo gần đây, bà
Natalie Bell, nhà quản lý quỹ tại công ty Liontrust Asset Management, nhận định
cổ phiếu Anh vẫn rẻ hơn đáng kể so với mức bình quân dài hạn và so với các thị
trường tương đương.
“Nếu tâm lý nhà đầu tư cải thiện, cổ phiếu Anh có thể được định
giá lại trên diện rộng. Cơ hội này đặc biệt rõ ở nhóm cổ phiếu vốn hóa nhỏ và
siêu nhỏ, dù thời điểm và mức độ phục hồi vẫn khó dự báo”, bà Bell nhận xét với
trang tin Euronews.
Tuy nhiên, không phải chuyên gia nào cũng lạc quan. Ông
Mislav Matejka, trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu toàn cầu và châu Âu tại ngân
hàng JPMorgan, cho rằng cổ phiếu Anh thường diễn biến tốt trong những giai đoạn
nhà đầu tư bi quan với các thị trường khác. Lý do là FTSE 100 có tính phòng thủ
cao và thanh khoản tốt, với nhiều doanh nghiệp lớn trong các ngành thiết yếu.
Ông Matejka dự báo chỉ số chứng khoán Anh có thể tăng 5-10%
trong năm 2026, nhưng không khuyến nghị tăng tỷ trọng đầu tư vào thị trường
này. Theo ông, thị trường Anh vẫn thiếu một động lực tăng trưởng rõ ràng, trong
khi các yếu tố hỗ trợ như vậy đang xuất hiện tại Đức hoặc Trung Quốc.
“Gần 10 năm sau cuộc bỏ phiếu Brexit, vấn đề với nhà đầu tư
quốc tế không còn là liệu sự kiện này có gây tổn hại cho thị trường Anh hay
không. Điều họ quan tâm lúc này là liệu cổ phiếu Anh đã đủ rẻ để trở thành cơ hội
mua vào hay chưa”, ông Matejka phát biểu.
-Ngọc Trang
Nguồn tin: https://vneconomy.vn/thi-truong-tai-chinh-anh-va-dong-bang-10-nam-sau-brexit.htm
