Kết thúc quý 1/2026, ngân sách nhà nước duy trì trạng thái thặng dư với 299,3 nghìn tỷ đồng nhờ tiến độ thu vượt chi mặc dù so với cùng kỳ, chi tăng trên 23%. Tuy vậy, việc mở rộng các chính sách miễn, giảm thuế nhằm hỗ trợ nền kinh tế đang tạo áp lực không nhỏ lên nguồn thu thời gian tới…
Bộ Tài chính vừa công bố tình hình thu, chi ngân sách nhà nước trong quý 1 năm 2026 cho thấy nhiều điểm sáng về
tiến độ thực hiện, song cũng bộc lộ những dấu hiệu cho thấy đà tăng trưởng
nguồn thu đang có xu hướng chậm lại, đặc biệt ở các khoản thu chủ lực.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính, riêng
tháng 3/2026, thu ngân sách nhà nước ước đạt 228,1 nghìn tỷ đồng.
Lũy kế quý 1,
tổng thu ngân sách ước khoảng 829,4 nghìn tỷ đồng, tương đương 32,8% dự toán năm và
tăng 11,4% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, ngân sách trung ương và địa
phương đều ghi nhận tiến độ thu tương đối đồng đều, lần lượt đạt 32,8% và 33,1%
dự toán.
Xét trong cơ cấu thu,
nguồn thu nội địa tiếp tục đóng vai trò chủ lực với 740,7 nghìn tỷ đồng, tương
đương 33,7% dự toán và tăng 12,5% so với cùng kỳ ngoài.
Tuy nhiên, nếu so với mức tăng trưởng
37% của cùng kỳ năm trước, tốc độ tăng hiện nay đã chậm lại đáng kể. Điều này
cho thấy động lực từ các nguồn thu thuế trong nước bắt đầu giảm tốc.
Yếu tố
bên ngoài là một trong những
nguyên nhân chính gây áp
lực lớn lên nguồn thu ngân sách. Diễn biến căng thẳng
địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục tác động tiêu cực đến chuỗi cung ứng toàn
cầu, đẩy chi phí đầu vào tăng và khiến giá năng lượng biến động.
Trước bối cảnh
đó, Chính phủ đã linh hoạt áp dụng nhiều giải pháp tài khóa như giảm thuế giá
trị gia tăng, thuế bảo vệ môi trường và một số khoản phí, lệ phí nhằm hỗ trợ
doanh nghiệp và kích thích tiêu dùng. Tuy nhiên, các chính sách này cũng khiến
nguồn thu ngân sách nhà nước bị thu hẹp trong ngắn hạn.
Song song, thu từ
hoạt động xuất nhập khẩu đạt 77,4 nghìn tỷ đồng, bằng 27,8% dự toán và tăng 7,6% so với kỳ năm 2025.
Ngược lại, thu
từ dầu thô trong quý 1 ước đạt 11,2 nghìn tỷ đồng,
bằng 26,1% dự toán nhưng giảm 15,8% so cùng kỳ năm
2025 do ảnh hưởng từ sự biến động giá dầu thế giới và sản
lượng thanh toán giảm.
Trong 3 tháng đầu năm, tiến độ thu ngân sách cao hơn tiến độ chi, kéo theo cân đối ngân sách thặng dư 299,3 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, mức thặng dư này chưa thực sự bền vững khi phụ thuộc lớn vào nguồn thu nội địa, đặc biệt là các khoản thuế.
Trong thời gian tới, khi các chính sách giảm thuế tiếp tục được duy trì nhằm hỗ trợ nền kinh tế và đảm bảo an ninh năng lượng, áp lực lên cân đối ngân sách có thể gia tăng, đặt ra bài toán cân đối thu – chi trong trung hạn.
Đối với nguồn chi ngân sách, trong tháng
3, chi ngân sách ước
đạt 219,1 nghìn tỷ đồng. Lũy kế quý 1, tổng chi đạt 530,1 nghìn tỷ
đồng, tương ứng 16,8% dự toán và tăng 23,1% so với cùng kỳ năm trước. Cơ cấu
chi tiếp tục ưu tiên cho đầu tư phát triển và các nhiệm vụ an sinh xã hội.
Cụ thể, chi đầu tư phát triển đạt khoảng 116,1 nghìn tỷ đồng, bằng 10,4% dự
toán Quốc hội quyết định. Tỷ lệ giải ngân ước đạt 11,5% kế hoạch Thủ tướng
giao, cao hơn mức 9,7% của cùng kỳ năm 2025, cho thấy tiến độ giải ngân vốn đầu
tư công đã có cải thiện rõ rệt. Bên cạnh đó, chi thường xuyên đạt 20,8% dự
toán, bảo đảm duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và thực hiện các chính sách
xã hội.
Về
huy động vốn cho ngân sách trung ương, tính đến hết quý 1, đã thực hiện
phát hành 80,1 nghìn tỷ đồng trái phiếu Chính phủ, kỳ hạn bình quân 10,02 năm,
lãi suất bình quân 4,06%/năm.
Bộ Tài chính cho biết, cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa
phương trong quý 1/2026 tiếp tục được đảm bảo. Việc điều hành chi ngân sách
được thực hiện bám sát dự toán, đáp ứng các yêu cầu về phát triển kinh tế – xã
hội, quốc phòng, an ninh và an sinh xã hội, đồng thời kịp thời bố trí nguồn lực
cho các nhiệm vụ phát sinh.
Theo đó, ngân sách trung ương đã sử dụng 5.588 tỷ đồng từ
nguồn dự phòng để xử lý các nhiệm vụ cấp bách, trong đó bố trí 4.754 tỷ đồng
cho Bộ Công an và 834 tỷ đồng để hỗ trợ khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh
theo quy định. Ngoài ra, hơn
15.500 tấn gạo dự trữ quốc gia đã được xuất cấp để hỗ trợ người dân trong dịp
Tết Nguyên đán và thời kỳ giáp hạt đầu năm.
Đáng chú ý, trước
diễn biến phức tạp của thị trường năng lượng và tình hình địa chính trị, Thủ
tướng Chính phủ đã quyết định bổ sung 8.000 tỷ đồng dự toán chi ngân sách năm
2026 cho Bộ Công Thương từ nguồn tăng thu ngân sách trung ương năm 2025 để tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu.
Bộ Tài chính đánh giá, đây là giải pháp tình thế góp phần kiểm soát biến động giá xăng dầu trong nước, qua
đó hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo đời sống người
dân.
-Hoàng Sơn
Nguồn tin: https://vneconomy.vn/ngan-sach-nha-nuoc-thang-du-gan-300-nghin-ty-dong-trong-quy-1.htm
