Sự phát triển của công nghệ số đang thúc đẩy ngành ngân hàng chuyển sang mô hình “ngân hàng kiến tạo số”, trong đó dữ liệu và nền tảng công nghệ giữ vai trò trung tâm trong hỗ trợ doanh nghiệp và mở rộng hệ sinh thái dịch vụ. Tuy nhiên, khi dữ liệu được chia sẻ rộng trong hệ sinh thái, rủi ro lộ, lọt thông tin cũng trở thành thách thức lớn…
Tại toạ đàm “Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp: Từ
cấp vốn đến kiến tạo tăng trưởng” do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy tổ chức
mới đây, các chuyên gia cho biết ngân hàng kiến tạo số là cấp độ phát triển cao
hơn của ngân hàng số. Nếu ngân hàng số tập trung vào số hóa sản phẩm, dịch vụ
và tối ưu trải nghiệm khách hàng, thì mô hình mới mở rộng vai trò sang việc
tham gia sâu vào quá trình phát triển của doanh nghiệp thông qua hệ sinh thái
số và khai thác dữ liệu.
Theo PGS. TS Đặng Ngọc Đức, Viện trưởng Viện Công nghệ Tài
chính, Trường Đại học Đại Nam, trong mô hình này, ngân hàng không chỉ cung cấp
các dịch vụ tài chính truyền thống mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thông
tin thị trường, khách hàng và đối tác, cũng như các cơ hội đầu tư. Thông qua
các nền tảng công nghệ tích hợp và hệ thống dữ liệu lớn, doanh nghiệp có thể
nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm thiểu rủi ro.
Ở góc nhìn khác, ông Trần Quốc Chính, Phó Chủ tịch HĐQT
Tập đoàn CMC, Tổng Giám đốc CMC Cyber Security, cho rằng sự khác biệt giữa ngân
hàng số và ngân hàng kiến tạo số nằm ở mức độ tham gia của ngân hàng vào hoạt
động của doanh nghiệp. Ngân hàng kiến tạo số không chỉ cung cấp dịch vụ mà còn
tham gia vào quá trình tạo ra giá trị thông qua khai thác dữ liệu và nền tảng
mở.
Theo các chuyên gia, về cấu trúc, ngân hàng kiến tạo số
được xây dựng trên ba nền tảng chính. Thứ nhất là nền tảng ngân hàng (banking
platform), đóng vai trò trung tâm kết nối dịch vụ và dữ liệu, cho phép doanh
nghiệp tiếp cận các công cụ phục vụ đầu tư và kinh doanh. Không chỉ dừng lại ở
tín dụng hay thanh toán, nền tảng này còn cung cấp dữ liệu về khách hàng, sản
phẩm và thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp định hướng chiến lược.
“Năng
lực bảo mật của nhiều tổ chức chưa theo kịp tốc độ mở rộng hệ sinh thái, dẫn
đến tâm lý thận trọng, thậm chí trì hoãn việc triển khai các mô hình mới.”
Ông Trần
Quốc Chính, Phó Chủ tịch HĐQT Tập đoàn CMC, Tổng Giám đốc CMC Cyber Security.
Thứ hai là mô hình ngân hàng mở (open banking) kết hợp
với giao diện lập trình ứng dụng (API). Cơ chế này cho phép chia sẻ dữ liệu
giữa ngân hàng và các đối tác như công ty công nghệ tài chính và doanh nghiệp.
Nhờ đó, ngân hàng chuyển từ hệ thống khép kín sang vai trò cung cấp dịch vụ nền
tảng, hay “Banking as a Service”, góp phần hình thành hệ sinh thái liên kết và
tối ưu dịch vụ cho khách hàng doanh nghiệp.
Thứ ba là các ứng dụng tích hợp như “siêu ứng dụng”
(super app) và tài chính nhúng. Các dịch vụ tài chính được tích hợp trực tiếp
vào nền tảng kinh doanh hoặc tiêu dùng, cho phép người dùng thực hiện giao dịch
liền mạch trong cùng một hệ sinh thái, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí
vận hành.
Mô hình ngân hàng kiến tạo số mang lại nhiều lợi ích cho doanh
nghiệp như tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn nhờ các phương thức đánh giá dựa
trên dữ liệu thực tế thay vì chỉ dựa vào tài sản đảm bảo. Quá trình thẩm định tín
dụng trở nên linh hoạt và sát thực hơn, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và
nhỏ.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn được hưởng lợi từ hệ sinh thái
dữ liệu và mạng lưới kết nối, giúp tìm kiếm đối tác, mở rộng cơ hội hợp tác và
nâng cao hiệu quả hoạt động. Ngân hàng cũng có thể hỗ trợ quản trị dòng tiền,
tối ưu danh mục đầu tư và xây dựng chiến lược phát triển dài hạn.
Tuy nhiên, để tham gia hệ sinh thái này, doanh nghiệp cần
đáp ứng các yêu cầu về hạ tầng công nghệ, dữ liệu và khả năng chia sẻ thông
tin. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn còn hạn chế về nguồn
lực và mức độ sẵn sàng công nghệ, khiến việc tham gia sâu vào mô hình còn gặp
khó khăn.
Cùng đó, các chuyên gia cho rằng việc triển khai mô hình ngân
hàng kiến tạo số tại Việt Nam còn đối mặt nhiều thách thức.
Theo ông Đặng Ngọc Đức, thách thức đầu tiên là công nghệ,
khi việc xây dựng và quản trị dữ liệu đòi hỏi hệ thống kỹ thuật hiện đại cùng
các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về bảo mật và an toàn thông tin. Việc áp dụng đồng
bộ các tiêu chuẩn này trên thực tế vẫn còn hạn chế.
Bên cạnh đó, yếu tố con người được xem là thách thức lớn.
Ngân hàng kiến tạo số không chỉ cần đội ngũ am hiểu công nghệ mà còn phải có
nền tảng tài chính vững chắc và khả năng tư vấn, đồng hành cùng doanh nghiệp.
Điều này đặt ra yêu cầu về đào tạo và thay đổi tư duy tổ chức theo hướng lấy
khách hàng làm trung tâm.
Một thách thức khác đến từ hành lang pháp lý. Các vấn đề
liên quan đến chia sẻ dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư và ranh giới giữa hỗ trợ
và can thiệp vào hoạt động doanh nghiệp vẫn chưa được quy định rõ ràng. Điều
này có thể khiến các ngân hàng đối mặt với rủi ro pháp lý khi triển khai các
dịch vụ đổi mới.
Trong khi đó, ông Trần Quốc Chính nhấn mạnh khi triển khai
ngân hàng kiến tạo số, cần đảm bảo quyền kiểm soát dữ liệu thuộc về doanh
nghiệp, đồng thời duy trì tính minh bạch trong việc sử dụng dữ liệu và xác định
rõ trách nhiệm giữa các bên. Bảo mật cũng cần được coi là điều kiện tiên quyết
trong bối cảnh dữ liệu được chia sẻ trên toàn hệ sinh thái.
Ông Chính cũng cho rằng thách thức lớn hiện nay nằm ở
niềm tin dữ liệu, khi cả ngân hàng và doanh nghiệp vẫn thận trọng trong việc
chia sẻ thông tin do lo ngại về an toàn và trách nhiệm pháp lý. Bên cạnh đó,
việc thiếu tiêu chuẩn chung cho API và năng lực bảo mật chưa đồng đều cũng là
những điểm nghẽn trong quá trình triển khai.
Về pháp lý, các chuyên gia đề xuất cần xây dựng quy định
rõ ràng về chia sẻ dữ liệu, quyền sở hữu và trách nhiệm của các bên tham gia.
Đồng thời, cần thiết lập tiêu chuẩn chung cho Open API và tăng cường quản lý
rủi ro từ bên thứ ba.
Ngoài ra, an ninh mạng và an ninh dữ liệu cần được đặt ở
vị trí trung tâm, với các hệ thống giám sát theo thời gian thực và nguyên tắc
“bảo mật ngay từ thiết kế” trong quá trình phát triển hệ thống.
Toạ đàm “Ngân hàng đồng hành cùng doanh nghiệp: Từ cấp
vốn đến kiến tạo tăng trưởng” có sự đồng hành
của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank), một trong những định chế
tiên phong trong phát triển giải pháp tài chính hiện đại, bền vững. Với định
hướng KHÁCH HÀNG LÀ TRUNG TÂM, VietinBank không ngừng đổi mới, đa dạng hóa sản
phẩm tín dụng, thúc đẩy tài chính xanh và chuyển đổi số, qua đó góp phần khơi
thông nguồn lực, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi, phát triển và nâng cao năng lực
cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế mới.
-Mỹ Văn
Nguồn tin: https://vneconomy.vn/ngan-hang-kien-tao-so-va-bai-toan-an-toan-du-lieu.htm
