Một “cơn bão hoàn hảo” các yếu tố hỗ trợ đã đưa giá các kim loại quý như vàng, bạc và bạch kim tăng dữ dội trong năm 2025, với những kỷ lục mới liên tục được thiết lập và mức tăng cả năm lớn nhất trong nhiều thập kỷ trở lại đây…
Sau ba năm tăng không nghỉ, thị trường quý kim được nhận định sẽ tiếp tục đi lên trong năm 2026, song tốc độ tăng có thể sẽ không còn mạnh mẽ như trong năm qua.
Giá vàng khởi động năm 2025 ở mức trên 2.600 USD/oz và kết thúc năm ở mức hơn 4.300 USD/oz, tăng hơn 1.700 USD/oz, tương đương mức tăng hơn 65%. Đỉnh cao mọi thời đại của giá vàng đã được ghi nhận vào tháng 12/2025, ở mức 4.550 USD/oz.
Giá bạc vào thời điểm đầu năm còn ở mức dưới 30 USD/oz, khi chốt năm đã đạt xấp xỉ 72 USD/oz, tăng hơn 140%. Kỷ lục cuối cùng của giá bạc trong năm 2025 là mức 84 USD/oz thiết lập vào cuối tháng 12.
Giá bạch kim bước sang năm 2025 ở dưới ngưỡng 900 USD/oz, khi kết thúc năm đạt gần mức 2.080 USD/oz. Mức giá tăng cả năm 2025 của bạch kim là 131% và kỷ lục giá của kim loại này là gần 2.480 USD/oz, cũng xuất hiện trong những ngày cuối năm.
Đối với vàng và bạc, 2025 là năm tăng giá mạnh nhất kể từ năm 1979, còn đối với bạch kim, đây là năm tăng giá mạnh chưa từng có trong lịch sử.
ĐỘNG LỰC TĂNG GIÁ CỦA KIM LOẠI QUÝ
Vàng, bạc và bạch kim đều có chung một số động lực tăng giá trong năm 2025, gồm nhu cầu phòng ngừa rủi ro do biến động chính sách của Mỹ, nợ nần và căng thẳng địa chính trị trên toàn cầu; môi trường chính sách tiền tệ nới lỏng thêm và xu hướng mất giá của đồng USD.
Ngay sau khi nhậm chức nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công bố một loạt thay đổi chính sách quan trọng nhằm phục vụ cho chiến lược “Nước Mỹ trên hết”. Trong đó, gây chấn động nhất là chương trình thuế quan đối ứng, áp thuế quan ở mức cao lên tất cả các quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Thị trường tài chính toàn cầu đã chao đảo sau mỗi động thái thuế quan của ông chủ Nhà Trắng. Trong bối cảnh đó, kim loại quý – vốn là những “hầm trú ẩn” truyền thống – trở thành kênh đầu tư hút vốn mạnh.
Chỉ trong vòng khoảng ba tuần kể từ thời điểm “Ngày Giải phóng” khi ông Trump công bố thuế quan đối ứng, giá vàng đã leo thang khoảng 300 USD/oz, tương đương mức tăng gần 9,6%.
Căng thẳng địa chính trị gia tăng tại các điểm nóng trên toàn cầu cũng thúc đẩy giới đầu tư toàn cầu bổ sung kim loại quý vào danh mục. Trong số đó có cuộc chiến tranh 12 ngày giữa Israel và Iran hồi tháng 6/2025, cuộc chiến đã kéo dài gần 4 năm giữa Nga và Ukraine, và căng thẳng nóng lên giữa Mỹ và Venezuela vào cuối năm 2025.
Mối lo về khối nợ vốn đã khổng lồ và ngày càng phình to của thế giới làm gia tăng thêm cảm giác cần thiết phải nắm giữ những tài sản an toàn như vàng. Theo dữ liệu do Viện Tài chính quốc tế (IIF) công bố trong tháng 12/2025, nợ toàn cầu đã tăng lên mức cao kỷ lục gần 346 nghìn tỷ USD vào cuối quý 3/2025, tăng hơn 8% so với cùng kỳ năm 2024, chủ yếu do nợ chính phủ tăng. Tỷ lệ nợ so với tổng sản phẩm trong nước (GDP) toàn cầu là 310%.
Nợ công của Mỹ đã vượt 38 nghìn tỷ USD, tương đương 125% GDP. Tỷ lệ này là 230% đối với Nhật Bản và 117% đối với Pháp.
Các nhà đầu tư kim loại quý càng như “cá gặp nước” trong môi trường nới lỏng chính sách trên toàn cầu, khi các ngân hàng trung ương lớn như Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) và Ngân hàng Trung ương Anh (BOE) tiếp tục chu kỳ nới lỏng chính sách tiền tệ trong năm 2025. Các ngân hàng Trung ương nhóm G10 gồm 10 đồng tiền được giao dịch nhiều nhất thế giới đã có tổng cộng 32 lần giảm lãi suất trong năm 2025, với tổng lượng giảm 8,5 điểm phần trăm, nhiều nhất trong hơn 1 thập kỷ, theo một thống kê của hãng tin Reuters. Trong số đó, Fed có 3 lần giảm lãi suất với tổng lượng giảm 0,75 điểm phần trăm.
Sức nóng của thị trường kim loại quý tăng thêm khi đồng USD mất giá sâu trong năm 2025. Chỉ số Dollar Index đo sức của bạc xanh so với một rổ gồm 6 đồng tiền chủ chốt đã giảm hơn 10% cả năm, đánh dấu năm giảm mạnh nhất trong một thập kỷ.
Nguyên nhân chính khiến đồng USD trượt dốc trong năm 2025 là cuộc chiến thương mại của Tổng thống Trump. Cuộc chiến này đã làm dấy lên mối lo ngại về sức khỏe nền kinh tế Mỹ – dù tác động đến thời điểm này không nghiêm trọng như dự báo ban đầu – cũng như mối hoài nghi về địa vị của USD như một tài sản an toàn đối với nhà đầu tư trên toàn cầu. Ngoài ra, việc ông Trump liên tục gây sức ép đòi Fed giảm lãi suất cũng làm dấy lo ngại về sự độc lập của ngân hàng trung ương này, dẫn tới áp lực mất giá đối với USD.
NHU CẦU VÀNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG
Ngoài những yếu tố hỗ trợ chung cho thị trường kim loại quý, riêng giá vàng còn được thúc đẩy bởi xu hướng mua ròng vàng của các ngân hàng trung ương. Năm 2025 là năm thứ 5 liên tiếp các ngân hàng trung ương đa dạng hóa tài sản dự trữ khỏi đồng USD bằng cách tăng nắm giữ vàng.
Theo dữ liệu của Hội đồng Vàng thế giới (WGC), các ngân hàng trung ương trên thế giới đã mua ròng 634 tấn vàng trong ba quý đầu năm 2025. Ngân hàng đầu tư Morgan Stanley dự báo lượng mua ròng vàng của khối này đạt 950 tấn trong năm 2025 và 900 tấn trong năm 2026. Công ty tư vấn kim loại quý Metals Focus nhận định các ngân hàng trung ương mua ròng 850 tấn vàng trong năm 2025. Trong đó, Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) tính đến tháng 11/2025 đã mua ròng vàng 13 tháng liên tiếp.
Hoạt động mua vàng sôi động của các quỹ giao dịch hoán đổi (ETF) cũng đóng góp không nhỏ vào xu hướng tăng của giá vàng trong năm 2025. Dữ liệu của WGC cho thấy trong 10 tháng đầu năm 2025, các quỹ ETF vàng đã hút một lượng vốn ròng 64 tỷ USD. Riêng trong tháng 9/2025, lượng vốn ròng mà các quỹ ETF vàng thu hút được đã đạt mức kỷ lục 17,3 tỷ USD.
Ngoài ra, theo một báo cáo của Morgan Stanley, tỷ trọng nắm giữ vàng của các công ty quản lý tài sản trên toàn cầu đã tăng lên mức 2,8% tổng tài sản được quản lý, từ mức 1,5% trước năm 2022. Báo cáo cũng cho biết rằng tỷ trọng này, dù đã cao, vẫn còn dư địa để tăng thêm.
Cũng theo dữ liệu được WGC công bố cuối tháng 10/2025, nhu cầu vàng toàn cầu trong quý 3/2025 đạt kỷ lục 1.313 tấn, tăng 3% so với cùng kỳ năm 2024.
Đối với bạc, nguồn cung đã khan hiếm trong mấy năm trở lại đây, trong khi nhu cầu bạc trong cả lĩnh vực đầu tư và công nghiệp không ngừng tăng. Khoảng cách lớn giữa nguồn cung và nhu cầu đã đưa giá kim loại quý này không ngừng bứt phá.
Ngoài vai trò một kênh đầu tư và kim loại quý để sản xuất nữ trang, bạc còn được sử dụng trong công nghiệp (chẳng hạn trong sản xuất đồ điện tử, ô tô điện, tấm pin năng lượng mặt trời) và các trang thiết bị liên quan tới trí tuệ nhân tạo (AI). Không giống như vàng, bạc được khai thác chủ yếu dưới dạng phụ phẩm của quy trình khai thác các khoáng sản khác. Bởi vậy, các nhà khai mỏ khó có thể phản ứng nhanh với sự gia tăng của nhu cầu bạc trong những năm gần đây.
Những tháng qua, hoạt động tích trữ bạc ở Mỹ gia tăng mạnh do lo ngại chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể áp thuế quan lên bạc. Mối lo này xuất phát từ việc Washington đưa bạc vào danh sách các khoáng sản quan trọng. Việc bạc được vận chuyển ồ ạt tới Mỹ dẫn tới sự khan hiếm bạc ở các thị trường khác.
Đối với bạch kim, câu chuyện phía sau xu hướng tăng giá chóng mặt trong năm 2025 cũng là sự thắt chặt nguồn cung. Bên cạnh đó, việc Liên minh châu Âu (EU) vào giữa tháng 12/2025 bất ngờ công bố kế hoạch bỏ lệnh cấm xe động cơ đốt trong từ năm 2035 đã hỗ trợ thêm cho giá bạch kim.
Bạch kim được dùng cho bộ chuyển đổi xúc tác – một bộ phận trong hệ thống ống xả của xe động cơ đốt trong để giảm khí thải độc hại. Bởi vậy, kế hoạch mới của EU cho phép các nhà sản xuất ô tô ở khu vực này tiếp tục sản xuất một số lượng hạn chế xe chạy bằng xăng và dầu diesel sau năm 2035 đồng nghĩa rằng nhu cầu bạch kim sẽ duy trì ở mức cao.
Dữ liệu từ Hội đồng Đầu tư bạch kim thế giới (WPIC) cho thấy năm 2025 sẽ là năm thứ ba liên tiếp thị trường bạch kim thiếu cung gần 1 triệu ounce trong quy mô hàng năm của thị trường là 8 triệu ounce. WPIC cũng dự báo thị trường sẽ vẫn ở trong tình trạng thâm hụt lớn về nguồn cung cho đến năm 2029. Theo tổ chức này, thâm hụt nguồn cung bạch kim trong năm 2024 là 992.000 ounce, mức thiếu hụt lớn nhất kể từ năm 2013.
DỰ BÁO NĂM 2026: LẠC QUAN VÀ THẬN TRỌNG
Các ngân hàng lớn ở Phố Wall đều có chung quan điểm lạc quan về triển vọng của giá vàng trong năm 2026, cho rằng các yếu tố hỗ trợ giá vàng trong năm 2025 về cơ bản sẽ tiếp tục duy trì. Chính sách thương mại của Mỹ còn nhiều bất định, đặt ra thách thức đối với kinh tế toàn cầu, trong khi đàm phán hòa bình Nga – Ukraine chưa có tiến bộ đáng kể và nợ nần của thế giới vẫn chưa có dấu hiệu sẽ sớm được kiểm soát. Các ngân hàng trung ương được cho là sẽ tiếp tục mua ròng vàng, đồng USD được dự báo còn mất giá trong năm 2026 do Fed hạ lãi suất về mức thấp hơn.
Theo các nhà phân tích của JPMorgan Chase, để giá vàng đi ngang, nhu cầu vàng của nhà đầu tư và các ngân hàng trung ương cần đạt khoảng 350 tấn mỗi quý. Trong khi đó, JPMorgan Chase dự báo nhu cầu này sẽ đạt bình quân 585 tấn mỗi quý trong năm 2026. Một cuộc khảo sát thường niên của WGC tháng 6/2025 cho thấy phần lớn các ngân hàng trung ương có kế hoạch tăng dự trữ vàng trong thời gian một năm tiếp theo, bất chấp giá vàng cao.
Morgan Stanley dự báo giá vàng ở thời điểm giữa năm 2026 sẽ là 4.500 USD/oz. JPMorgan Chase kỳ vọng giá vàng sẽ đạt bình quân 4.600 USD/oz trong quý 2 và hơn 5.000 USD/oz trong quý 4/2026. Metals Focus nhận định trong năm 2026, giá vàng sẽ đạt 5.000 USD/oz. Ngân hàng Goldman Sachs và Bank of America cũng nằm trong nhóm các tổ chức dự báo nhận định giá vàng sẽ đạt mốc 5.000 USD/oz trong 2026.
Tuy nhiên, những mức giá dự báo này cho thấy tốc độ tăng của giá vàng có thể sẽ chậm lại trong năm 2026, sau khi giá kim loại quý đã tăng hơn 150% trong ba năm qua. Mức giá 5.000 USD/oz chỉ cao hơn khoảng 16% so với mức giá chốt năm 2025 của vàng, ít hơn nhiều so với mức tăng 65% của năm 2025 và 27% của năm 2024.
Xu hướng tăng của giá vàng nếu duy trì có thể kéo các kim loại quý khác như bạc và bạch kim tăng theo. Ngoài ra, yếu tố thiếu hụt nguồn cung được dự báo sẽ tiếp tục hỗ trợ giá các quý kim này.
Dù vậy, đã có một số cảnh báo về rủi ro đảo chiều của thị trường. Trong một báo cáo vào đầu tháng 12/2025, Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) cảnh báo về nguy cơ bong bóng trên thị trường vàng và chứng khoán Mỹ, cho rằng các nhà đầu tư cá nhân đang có một vai trò lớn trong việc đẩy giá vàng và giá cổ phiếu lên mức cao chưa từng thấy. BIS cho rằng giá vàng và cổ phiếu Mỹ đang có những dấu hiệu của một bong bóng, bao gồm sự “hưng phấn” của nhà đầu tư bán lẻ, định giá tăng nhanh và sự thổi phồng từ truyền thông.
Trong một cuộc trao đổi với trang Kitco News vào giữa tháng 12/2025, ông Avi Gilburt, một nhà phân tích kỹ thuật uy tín và là nhà sáng lập công ty ElliottWaveTrader, cho biết xu hướng tăng của giá vàng kể từ mức đáy thiết lập vào năm 2015-2016 đang đi đến giai đoạn cuối. Ông tin rằng đợt tăng hiện nay của giá vàng có gốc rễ từ một đợt thiết lập lại trên thị trường từ sau năm 2015, sau quãng thời gian nhiều năm các quỹ ETF liên tục bán ròng và mối quan tâm của nhà đầu tư đối với vàng suy giảm. Chu kỳ tăng giá này, hiện đã đạt gần 10 năm, dường như đang cạn dần xung lực…
Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 7+8/2026 phát hành ngày 16-23/02/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-78-xuan-binh-ngo.html
-Điệp Vũ
Nguồn tin: https://vneconomy.vn/2025-nam-toa-sang-cua-kim-loai-quy.htm
