Không phải phim Hàn nào cũng khiến người ta vừa cười vừa thấy nhói như Good News tác phẩm hợp tác Hàn Nhật của đạo diễn Byun Sung Hyun. Đề tài không tặc tưởng cũ mà hóa mới, vì thay vì nghẹt thở kiểu Hollywood, phim chọn cách kể đời, bẩn, bựa và buồn.
Ngay cảnh mở, phim đã tự bóc mình ra bằng một đoạn hội thoại không thể nghiêm túc hơn giữa hai phi công: một người sắp đạt 10.000 giờ bay, người còn lại hỏi cảm giác thế nào. “Đau,” ông đáp. “Đau vì cái ghế này làm tôi bị trĩ nặng hơn rồi.” Rồi cả hai nói về việc búi trĩ như huân chương danh dự, kết quả của 10.000 giờ cống hiến. Nghe lố bịch, nhưng đó là kiểu hài mà Byun Sung Hyun theo đuổi: cười vì quá thật, thật đến mức bật cười.
Trước cả khi phim bắt đầu, dòng chữ mở đầu đã ném ra một cú đòn:
“Lấy cảm hứng từ những sự kiện có thật. Tuy nhiên mọi nhân vật và sự việc trong phim đều là hư cấu.”
Một cú đùa trâng tráo, nhưng cũng là tuyên ngôn: mọi thứ “có thật” trong thế giới này, rốt cuộc cũng chỉ là một trò diễn.
Khi tiếng cười trở thành cách kể chuyện
Phim chia làm năm chương, mỗi chương một nhịp và một kiểu điên. Một chuyến bay thương mại bị chiếm giữ bởi nhóm không tặc nghiệp dư. Họ chẳng đòi tiền, chẳng đòi quyền, chỉ làm những chuyện nửa vời, vô nghĩa, rồi tự chìm trong đó. Ở Good News, không có người ác thật sự. Cái ác nằm trong sự ngu, sự tự tin mù quáng và thói tin rằng mình “đúng”. Tiếng cười trong phim vì thế mà đắng, kiểu cười khi nhận ra mình cũng từng như thế.
Byun Sung Hyun vốn thích đặt nhân vật vào tình huống méo mó, giữa lý tưởng và thực tế, giữa bản năng và đạo đức. Từ The Merciless đến Kingmaker hay Kill Boksoon, anh vẫn kiên trì quan sát những con người đứng chênh bên lề xã hội. Good News tiếp tục con đường đó, nhưng lần này, anh mở rộng biên giới, kể chuyện bằng tiết tấu pha trộn giữa Hàn và Nhật, với phần hình ảnh nhiều khoảnh khắc vừa lạ vừa chất. Cảnh cướp sóng ra-đa giữa hai kiểm soát viên Hàn – Triều, từ phòng điều khiển đột ngột hóa thành cao nguyên miền viễn tây, là kiểu chơi điện ảnh mà ít người dám thử.
Ngôn ngữ và sự hỗn độn có chủ đích
Ngôn ngữ trong phim cũng mang chất lai đúng nghĩa. Tiếng Hàn, Nhật, Anh trộn lẫn nhưng vẫn tự nhiên. Cảm giác diễn viên nói đúng ngôn ngữ của họ, không “diễn quốc tế” giả tạo. Sul Kyung Gu nói tiếng Nhật vẫn mượt, Hong Kyung vẫn giữ được cái hồn của người lính trẻ, còn Ryoo Seung Bum thì vẫn đầy quái chiêu như mọi khi.
Bộ ba này là xương sống của phim. Ryoo Seung Bum vào vai giám đốc KCIA – phản diện kiểu nửa ngây thơ nửa mưu mô, vừa đáng ghét vừa đáng thương. Xuất hiện ít nhưng đủ để thay đổi không khí mỗi lần anh vào khung hình. Hong Kyung, thế hệ sau, đóng vai trung úy Seo Go Myung, người lính lý tưởng, nhiệt huyết, nhưng vẫn vụng về. Cậu vừa là tấm gương phản chiếu, vừa là đối trọng với lớp cũ.
Sul Kyung Gu và kiểu hài có dư vị buồn
Còn Sul Kyung Gu, cựu binh Triều Tiên vô danh, người mà Byun viết riêng cho ông. Nhân vật này sống như cái bóng, không tên, không giấy tờ, gần như vô hình. Nửa đầu phim, ông hòa lẫn giữa đám người ồn ào, nửa sau mới dần sáng lên – không bằng hành động, mà bằng tĩnh lặng. Cái hài của ông là kiểu “hài đau”, không gây cười lớn mà cứa vào người xem. Hiếm ai trên màn ảnh Hàn tạo được cảm giác vừa thương vừa sợ như vậy.
Byun từng nói ông muốn khơi lại năng lượng hoang dại thời Oasis của Sul Kyung Gu và ông đã làm được. Diễn xuất lần này là thứ khó bắt chước: giọng đổi, dáng đi đổi, từng chuyển động đều có trọng lượng. Cảm giác như ông vừa bước ra từ một cuộc chiến khác, sống sót nhưng không cần ai công nhận.
Một trò hề đen tối và cay đắng
Good News không chỉ là phim hài, mà là trò hề đen tối soi chiếu hiện thực. Nó cười vào chính trị, quyền lực, lý tưởng, những thứ người ta thường tin là nghiêm túc – bằng cách biến chúng thành những trò vụng về đến thương.
Hai nhân vật trung tâm, Amugae (Vô Danh) và Go Myung, thực ra là hai phiên bản của cùng một con người: một người đã mất tên, một người đang tìm tên.
Amugae và Go Myung: hai kẻ ở hai đầu thời gian
Điểm hay nhất của Good News nằm ở cặp trung tâm này. Amugae (Vô Danh) và Go Myung không chỉ là hai nhân vật chính, mà là hai thái cực của cùng một linh hồn. Một người từng tin lý tưởng có thể cứu rỗi, nhưng sau khi nhìn thấy mọi trò đời, ông chọn lặng im. Một người đang tin điều đó, tin đến mức sẵn sàng đánh đổi cả bản thân.
Amugae là “Vô Danh”, nghĩa là không có tên, không cần danh phận. Go Myung lại mang nghĩa “Cao Danh”, cái tên tượng trưng cho danh dự và ánh sáng. Một người mất tên, một người đang kiếm tên. Một người sống ngoài hệ thống, một người vẫn tin vào hệ thống. Nhưng rồi, như đạo diễn Byun khéo léo chơi chữ, hai cái tên ấy lại gặp nhau ở cùng một điểm: đều là con rối trong tay quyền lực.
Trong những cảnh chung giữa họ, đặc biệt đoạn Amugae nhìn Go Myung mà nửa thương nửa xót, người ta cảm nhận được thứ tình thầy trò, cha con, đồng đội, lẫn một chút đau lòng vì biết cậu lính trẻ kia sẽ sớm vỡ mộng như mình từng vỡ.
Ánh trăng không cần tên
Cảnh cuối của phim, giữa Vô Danh và Go Myung, nghe đơn giản mà ám ảnh:
“Trước giờ chú luôn sống thế này à?”
“Tôi bảo cậu rồi, trăng vẫn là trăng thôi. Nó không cần tên để tồn tại.”
Một câu đơn giản, nhưng chính là chìa khóa của phim. Một người đã buông, một người chưa. Một người nhìn đời bằng nụ cười, người kia vẫn còn tin vào lý tưởng. Nhưng cả hai đều vô danh, chỉ khác ở việc ai biết mình là ai trước.
Good News không thay đổi cuộc đời ai, nhưng nó ở lại. Như kiểu đang đi trên phố, bắt gặp một người lầm lũi bước qua, bạn chợt nhớ đến Vô Danh – người từng nói về cách sống đẹp tựa ánh trăng. Hài lố nhưng không rẻ, ồn nhưng không rỗng, phim khiến người ta cười xong rồi im lặng, vì đâu đó trong sự điên rồ ấy, có một phần rất thật của thế giới này.
