Không phải ai cũng nhớ chính xác những gì Thomas Edison đã làm, nhưng gần như ai cũng từng nghe câu chuyện quen thuộc rằng ông thất bại hàng nghìn lần trước khi tạo ra bóng đèn.
Từ đó, một thông điệp phổ biến được rút ra là cứ thử thật nhiều, rồi sẽ thành công. Tuy nhiên, nếu hiểu theo cách này, rất dễ rơi vào một sai lầm khi đồng nhất sự kiên trì với việc thử sai mà không có định hướng.
Edison không chỉ “thử nhiều”, mà thử có phương pháp
Thomas Edison thực sự đã tiến hành hàng nghìn thí nghiệm để tìm ra vật liệu phù hợp cho dây tóc bóng đèn. Nhưng điều quan trọng là ông không thử một cách ngẫu nhiên.
Theo Smithsonian Institution, Edison và nhóm của mình đã tiến hành các thử nghiệm có hệ thống, ghi chép cẩn thận và liên tục điều chỉnh giả thuyết dựa trên kết quả thu được.
Ông từng nói: “I have not failed. I’ve just found 10,000 ways that won’t work” (Tôi chưa thất bại. Tôi chỉ là đã tìm ra 10.000 cách không hiệu quả), câu nói này thường được trích dẫn để nhấn mạnh sự kiên trì, nhưng thực chất nó phản ánh một quá trình thử nghiệm có mục tiêu, nơi mỗi lần “không thành công” đều mang lại thông tin để tiến gần hơn tới lời giải.
Điều đó cho thấy rằng Edison không thành công vì ông thử đi thử lại nhiều, mà vì ông biết mình đang làm cái gì và vì sao lại làm như vậy.
Chân dung Thomas Edison
Khi “cứ cố gắng là được” trở thành hiểu lầm
Trong học tập, thông điệp về sự kiên trì thường bị đơn giản hóa thành “cứ làm đi làm lại, rồi sẽ hiểu”. Tuy nhiên, nếu thiếu định hướng, việc lặp lại sai lầm có thể khiến người học mất thời gian mà không tiến bộ.
Nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học nhận thức chỉ ra rằng học tập hiệu quả không đến từ việc làm nhiều, mà từ việc phản hồi và điều chỉnh liên tục.
Theo American Psychological Association , quá trình học tập hiệu quả đòi hỏi người học phải nhận biết sai sót và sửa đổi chiến lược, thay vì chỉ lặp lại hành động cũ.
Điều này giải thích vì sao có những học sinh làm rất nhiều bài tập nhưng vẫn không tiến bộ, trong khi những người khác làm ít hơn nhưng hiểu sâu hơn.
Câu chuyện về Thomas Edison không sai, nhưng cách chúng ta diễn giải nó đôi khi thiếu đi phần quan trọng nhất. Không phải cứ kiên trì là sẽ thành công, mà là kiên trì có định hướng và hiểu mình đang làm gì.
Trong giáo dục, điều cần thiết không chỉ là khuyến khích học sinh cố gắng, mà còn là giúp các em biết cách suy nghĩ, đặt câu hỏi và điều chỉnh phương pháp. Bởi cuối cùng, học tập không phải là việc lặp lại cho đến khi đúng, mà là quá trình hiểu sâu để không lặp lại sai lầm cũ.
Nguồn tin: https://cafef.vn/sai-lam-khi-hoc-theo-thomas-edison-188260502203750519.chn
