Trong đời sống, nếu một đứa trẻ có kết quả thi kém, cha mẹ hay giáo viên thường ngầm kết luận rằng đứa trẻ này “không được thông minh”, tuy nhiên, nếu đứa trẻ được điểm cao, sẽ được khen ngợi và đánh giá là học giỏi. Điều đáng ngạc nhiên là theo thời gian, bạn sẽ thấy rằng những đứa trẻ “thông minh” lúc đầu càng ngày càng tiến bộ, còn những đứa trẻ “học kém” thì ngày càng kém đi.
Hiện tượng phổ biến trong tâm lý học – lời tiên tri tự ứng nghiệm
Nó có nghĩa là “con người sẽ vô thức hành động theo những lời tiên tri đã biết, điều này cuối cùng sẽ khiến lời tiên tri xảy ra; điều đó cũng có nghĩa là kỳ vọng của người khác sẽ ảnh hưởng đến hành vi của người kia, khiến người kia hành động phù hợp với kỳ vọng”.
Rõ ràng, những đứa trẻ ban đầu được cho là “thông minh” cuối cùng lại học giỏi, còn những đứa trẻ “không thông minh” lại học rất kém. Đây thực sự là một lời tiên tri tự ứng nghiệm. Bạn sẽ thấy rằng sức mạnh của những lời tiên tri tự ứng nghiệm là rất mạnh mẽ. Không phải giáo viên có khả năng dự đoán siêu phàm mà sự đánh giá của giáo viên, phụ huynh hoặc người khác đều ảnh hưởng đến sự phát triển của mỗi trẻ nhỏ.
Từ khi sinh ra, mỗi người đều có những khác biệt và ưu điểm riêng. Tuy nhiên, khả năng học tập của hầu hết mọi người đều ở mức tương đương nhau và sẽ không có nhiều khác biệt. Vì vậy, nhiều người có thể thắc mắc, sự khác biệt ban đầu của họ đến từ đâu? Và nguyên nhân dẫn đến khoảng cách lớn như vậy là gì?
Trí tuệ được khuyến khích sẽ trở thành tài năng
Hầu hết mọi người đều có niềm tin sâu xa rằng trí thông minh hoặc khả năng của con người là thiên bẩm và sẽ không thay đổi trong quá trình trưởng thành. Chỉ một số ít người sẽ hoàn toàn khác biệt so với trước đây và nếu điều đó xảy ra, họ sẽ gọi đó là một sự may mắn.
Bởi vì hầu hết mọi người đều không có kinh nghiệm về “sự tiến bộ”. Kết quả là khi họ nhìn thấy những thay đổi ở người khác, họ cho rằng đó là tài năng. Đồng thời, có rất ít người thực sự thực hiện được những tiến bộ như vậy.
Trước hết, khi một người được khuyến khích, trong thâm tâm người đó sẽ đồng ý với ý kiến của người khác về mình và sẽ cảm thấy đây là điều mình giỏi. Vì vậy, họ sẵn sàng dành nhiều thời gian và sức lực hơn cho vấn đề này, đồng thời sẵn sàng vượt qua khó khăn khi gặp phải. Trong quá trình đó, khả năng của họ đã được cải thiện một cách tự nhiên.
Thứ hai, sự khuyến khích và công nhận của người khác có thể mang lại động lực mạnh mẽ hơn để một người theo đuổi việc gì đó trong tương lai. Đồng thời, nó cũng có thể khiến họ yêu thích công việc đó hơn vì sự động viên mà người khác mang lại.
Nói tóm lại, sự khuyến khích mang lại cho người ta một động lực, để tiếp tục tiến về phía trước.
Ngược lại, đứa trẻ bị cho là “không giỏi” thì không thể trải nghiệm được loại hạnh phúc này, không có cảm giác vượt trội, và không có sự công nhận của người khác trong thế giới của mình. Nhiều khả năng, đứa trẻ sẽ mặc định rằng mình không có tài năng và càng ghét bỏ công việc đó hơn.
Loại tương phản này, trong một thời gian đủ dài, đủ để tạo nên những thay đổi chấn động, kéo dài khoảng cách giữa những đứa trẻ vốn cùng chung điểm xuất phát.
Trí thông minh là cần thiết, nhưng chưa đủ
Chúng ta không thể phủ nhận rằng trí thông minh đóng một vai trò nhất định. Nó có thể khiến bạn hiểu nhanh hơn, ghi nhớ nhanh hơn hoặc có trí tưởng tượng không gian mạnh mẽ hơn… Tuy nhiên, những khả năng này đều có thể được rèn luyện và cải thiện.
Trong cuộc sống và học tập bình thường, thực ra hầu hết mọi người đều có năng lực mạnh hoặc yếu trong từng lĩnh vực. Điều này không ảnh hưởng quá lớn đến việc học tập, công việc và cuộc sống nói chung.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng trong nhiều cuộc thi hiện nay, người giỏi nhất thường không nhất thiết là người có chỉ số IQ cao nhất. Trong những nhóm xuất sắc, người xuất sắc nhất cũng không phải là người có IQ cao nhất.
Trong giai đoạn đầu của việc học tập, IQ có thể ảnh hưởng đến tốc độ tiếp thu kiến thức của một người. Nhưng khi quá trình học tập tiến triển, những người có trí thông minh tương đối thấp sẽ làm việc chăm chỉ hơn, dành nhiều thời gian luyện tập hơn và cuối cùng trở thành những người xuất sắc hơn.
Về lâu dài, những người chiếm ưu thế là những người siêng năng hơn và dành thời gian luyện tập nhiều hơn, trong khi ảnh hưởng của trí thông minh dần biến mất trong quá trình đó.
Đây cũng là người xưa đã nói – siêng năng có thể bù đắp cho sự thiếu hụt về trí tuệ. Sự siêng năng thậm chí có thể giúp bạn vượt qua sự xuất sắc và trở nên vĩ đại. Sự siêng năng thậm chí còn là con đường duy nhất dẫn đến sự thành công: “thiên tài 1% là bẩm sinh, 99% là do khổ luyện”.
Tuy nhiên, sự siêng năng và thời gian là những điều kiện cần thiết, có nghĩa là chỉ có chúng thôi thì chưa đủ. Trên cơ sở này, phương pháp làm việc của chúng ta phải đúng đắn, những lựa chọn của chúng ta phải hợp lý.
Kết luận
Một lời tiên tri tự ứng nghiệm có thể gây ra những hậu quả thuận lợi hoặc bất lợi. Điều quan trọng nhất là chúng ta nên nhận được nhiều sự động viên hơn để có động lực mạnh mẽ hơn để làm điều gì đó. Đồng thời, chúng ta cũng nên động viên người khác nhiều hơn thay vì đổ lỗi cho họ, đặc biệt là những người xung quanh.
Trí thông minh đóng vai trò quan trọng trong việc học một điều gì đó, nhưng nó không phải là quan trọng nhất, cũng không phải là duy nhất. Hầu hết mọi người đều có trí thông minh tương tự nhau. Để làm tốt một việc gì đó, điều quan trọng nhất là thời gian rèn luyện hiệu quả, đó là thời gian cần mẫn và tập trung. Đừng bao giờ quên rằng làm việc chăm chỉ có thể bù đắp cho sự thất bại. Về lâu dài, người siêng năng sẽ xuất sắc hơn.
Theo Sohu
Nguồn tin: https://cafef.vn/tre-thong-minh-va-tre-tai-nang-cach-nhau-ca-mot-quang-duong-dai-nhieu-cha-me-danh-dong-khien-con-bi-thui-chot-188241230152038692.chn
