Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, việc đặt hàng trực tuyến đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của nhiều người dân. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại, người tiêu dùng có thể mua sắm mọi mặt hàng và nhận hàng tận nhà. Tuy nhiên, đằng sau sự tiện lợi đó là những nguy cơ mất an toàn thông tin mà không phải ai cũng nhận thức đầy đủ.
Công an tỉnh Cà Mau cảnh báo, một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng lộ lọt dữ liệu cá nhân xuất phát từ chính thói quen của người mua hàng. Sau khi nhận bưu phẩm, nhiều người thường bóc lấy sản phẩm rồi vứt ngay hộp carton, túi đóng gói hoặc bao bì vận chuyển vào thùng rác mà không để ý rằng trên đó vẫn còn nguyên mã vận đơn cùng nhiều thông tin cá nhân quan trọng.
Thông thường, tem vận chuyển trên kiện hàng chứa đầy đủ họ tên, số điện thoại, địa chỉ nhận hàng và trong một số trường hợp còn thể hiện cả thông tin về loại sản phẩm đã đặt mua. Những dữ liệu này có thể bị các đối tượng xấu thu gom, tổng hợp và xây dựng thành cơ sở dữ liệu khách hàng thực tế phục vụ cho các hoạt động lừa đảo sau này.
(Ảnh minh họa)
Từ thông tin trên kiện hàng đến những kịch bản lừa đảo tinh vi
Khi đã nắm được các thông tin cá nhân cơ bản của người dân, các đối tượng lừa đảo có thể dễ dàng dựng lên những kịch bản rất thuyết phục nhằm đánh vào tâm lý chủ quan của nạn nhân.
Một trong những thủ đoạn phổ biến hiện nay là giả danh nhân viên giao hàng. Các đối tượng gọi điện cho nạn nhân, đọc chính xác họ tên, địa chỉ và thông báo đang có đơn hàng cần thanh toán. Thông thường, giá trị đơn hàng được thông báo ở mức vài trăm nghìn đồng, tương đối phù hợp với thói quen mua sắm của nhiều người.
Do các thông tin cá nhân đều chính xác nên không ít người mất cảnh giác, nhanh chóng chuyển khoản hoặc thanh toán khi nhận hàng mà không kiểm tra lại lịch sử đơn mua trên ứng dụng. Chỉ đến khi mở gói hàng hoặc đối chiếu thông tin, họ mới phát hiện mình đã trở thành nạn nhân của chiêu trò “giao hàng ma”.
Bên cạnh đó, các đối tượng còn lợi dụng dữ liệu thu thập được để thực hiện những cuộc gọi giả mạo nhân viên chăm sóc khách hàng của các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada hay TikTok Shop.
Với việc biết chính xác người dùng vừa mua sản phẩm nào, các đối tượng dễ dàng tạo dựng lòng tin bằng cách thông báo khách hàng được hoàn tiền, nhận quà tri ân hoặc trúng thưởng chương trình khuyến mãi. Sau đó, chúng yêu cầu nạn nhân truy cập vào các đường link lạ, cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP hoặc các dữ liệu bảo mật khác để chiếm đoạt tài sản.
Không dừng lại ở đó, việc rò rỉ số điện thoại và địa chỉ cá nhân còn có thể kéo theo nhiều hệ lụy khác. Trong một số trường hợp, thông tin của người dân bị lợi dụng để đăng ký vay tiền qua các ứng dụng tín dụng đen. Hậu quả là nạn nhân bất ngờ trở thành đối tượng bị đòi nợ, liên tục nhận các cuộc gọi quấy rối, tin nhắn đe dọa dù hoàn toàn không thực hiện bất kỳ khoản vay nào.
Thực hiện nguyên tắc “3 không – 1 nhớ” để bảo vệ thông tin cá nhân
Để chủ động phòng ngừa các nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng, Công an tỉnh Cà Mau khuyến cáo người dân khi tham gia mua sắm trực tuyến cần thực hiện nghiêm nguyên tắc “3 không – 1 nhớ”:
– Không vứt bỏ nguyên vẹn bao bì hoặc hộp carton còn dán mã vận đơn. Người dân nên bóc bỏ, xé nhỏ hoặc dùng bút che kín các thông tin cá nhân, mã vạch trước khi tiêu hủy.
– Không chuyển khoản hoặc thanh toán cho bất kỳ shipper nào khi chưa kiểm tra lại thông tin đơn hàng trên ứng dụng mua sắm chính thức. Việc đối chiếu mã vận đơn, trạng thái giao hàng và thông tin người bán là bước cần thiết để tránh trở thành nạn nhân của các đơn hàng giả mạo.
– Không nhấp vào các đường link lạ và không cung cấp mã OTP, số tài khoản hoặc thông tin thẻ ngân hàng cho bất kỳ ai tự xưng là nhân viên sàn thương mại điện tử gọi điện thông báo hoàn tiền, tặng quà hay hỗ trợ giao dịch.
– Người dân cần ghi nhớ việc nhắc nhở người thân trong gia đình, đặc biệt là người cao tuổi và trẻ em, phải liên hệ xác nhận với người mua trước khi nhận hàng hoặc thanh toán tiền hộ.
Theo cơ quan công an, trong bối cảnh các hình thức lừa đảo công nghệ cao ngày càng tinh vi, việc bảo vệ thông tin cá nhân từ những hành động nhỏ nhất là giải pháp hiệu quả để giảm thiểu rủi ro. Chỉ một tờ giấy vận đơn bị bỏ quên cũng có thể trở thành nguồn dữ liệu giá trị đối với tội phạm mạng. Vì vậy, nâng cao ý thức bảo mật thông tin cá nhân chính là cách mỗi người tự xây dựng “lá chắn” bảo vệ tài sản và sự an toàn của mình trên môi trường số.
Nguồn tin: https://cafef.vn/cong-an-canh-bao-nong-den-nhung-ai-hay-mua-hang-online-tat-ca-nguoi-dan-can-biet-18826061016492784.chn
