Từ khoảng cách chỉ 295 km so với bề mặt Sao Thủy, tàu thăm dò BepiColombo của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đã gửi về những hình ảnh cận cảnh ấn tượng trong lần bay ngang qua hành tinh đầy cực đoan này. Những hình ảnh này không chỉ mang lại góc nhìn chân thực về một hành tinh chịu đựng sự khắc nghiệt của nhiệt độ và bức xạ mà còn gợi mở về những bí ẩn địa chất và lịch sử hình thành của Sao Thủy.
Sao Thủy có kích thước nhỏ hơn nhiều so với Trái Đất và thậm chí còn nhỏ hơn cả một số mặt trăng của các hành tinh khí khổng lồ. Tuy nhiên, lõi của Sao Thủy lại rất lớn, chiếm tới khoảng 42% thể tích của hành tinh và điều này vẫn là một bí ẩn lớn đối với các nhà khoa học. Họ vẫn đang nghiên cứu để tìm hiểu tại sao một hành tinh nhỏ như vậy lại có một lõi lớn đến vậy.
Sao Thủy, hành tinh gần Mặt Trời nhất, không lớn hơn nhiều so với Mặt Trăng của Trái Đất, nhưng lại sở hữu những điều kiện khắc nghiệt. Ban ngày, nhiệt độ trên bề mặt hành tinh này có thể lên tới 430 độ C, trong khi ban đêm nhiệt độ giảm xuống -180 độ C. Bầu khí quyển mỏng manh của nó liên tục bị phá hủy và tái tạo bởi gió mặt trời và các tác động từ thiên thạch.
Các đặc điểm bề mặt của Sao Thủy cũng là một điểm nhấn thú vị. Một số miệng núi lửa và khu vực tối vĩnh cửu ở các cực có thể chứa băng, một yếu tố bất ngờ trên hành tinh vốn dĩ nắng nóng này. Băng có khả năng lưu giữ những bằng chứng quan trọng về lịch sử hành tinh và thậm chí, có thể hé lộ phần nào về sự tiến hóa của Hệ Mặt Trời.
Quỹ đạo của Sao Thủy có hình elip rất dẹt, khiến khoảng cách từ Sao Thủy đến Mặt Trời thay đổi rất lớn. Điều này dẫn đến sự chênh lệch nhiệt độ cực kỳ lớn giữa ngày và đêm trên bề mặt hành tinh.
BepiColombo: Hành trình khám phá hành tinh gần Mặt Trời
BepiColombo là dự án hợp tác giữa ESA và Cơ quan Thám hiểm Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA), được phóng lên vào tháng 10 năm 2018. Nhiệm vụ của tàu thăm dò này là nghiên cứu từ trường, cấu trúc địa chất, và khí quyển ngoại vi của Sao Thủy để tìm kiếm lời giải cho những bí ẩn lâu đời về hành tinh này.
Trên hành trình dài tới Sao Thủy, BepiColombo đã bay ngang qua cả Trái Đất và sao Kim, ghi lại những hình ảnh đầy mê hoặc về các tầng mây của sao Kim. Lần tiếp cận gần nhất với Sao Thủy vừa qua không chỉ mang lại những bức ảnh tuyệt đẹp mà còn cung cấp các dữ liệu quan trọng để phân tích sâu hơn về hành tinh này.
Geraint Jones, nhà khoa học dự án của ESA, phát biểu: “Dù giai đoạn chính của sứ mệnh sẽ bắt đầu vào năm 2027, sáu chuyến bay ngang qua Sao Thủy đã mang đến những thông tin vô giá. Chúng tôi kỳ vọng sẽ giải mã thêm nhiều bí ẩn của hành tinh này”.
Những khám phá từ lần bay ngang qua gần nhất
Trong loạt ảnh mới nhất, các nhà khoa học đã chú ý đến một số khu vực nổi bật. Nathair Facula là một đặc điểm địa chất ghi nhận vụ phun trào núi lửa lớn nhất từng được biết đến trên Sao Thủy. Miệng núi lửa Fonteyn gần đó lại tỏa sáng nhờ tuổi trẻ địa chất, chỉ khoảng 300 triệu năm – một con số tương đối ngắn trong lịch sử hành tinh.
Các hình ảnh này cũng cho thấy sự tương phản rõ rệt giữa các khu vực được ánh sáng chiếu sáng liên tục và những vùng tối vĩnh cửu. Đây là bằng chứng cho thấy lịch sử biến động mạnh mẽ của hành tinh, từ các vụ va chạm thiên thạch cho đến những đợt phun trào núi lửa dữ dội.
Nhiệt độ trên bề mặt Sao Thủy rất khắc nghiệt, ban ngày có thể lên tới 430°C, còn ban đêm có thể xuống tới -180°C. Bề mặt của Sao Thủy rất giống với Mặt Trăng, với nhiều miệng hố va chạm lớn nhỏ. Điều này cho thấy Sao Thủy đã trải qua một lịch sử va chạm rất dữ dội.
Theo kế hoạch, vào năm 2026, BepiColombo sẽ quay trở lại Sao Thủy để tách thành hai phần: Tàu quỹ đạo Hành tinh Sao Thủy (của ESA) và Tàu quỹ đạo Từ quyển Sao Thủy (của JAXA). Hai tàu này sẽ hoạt động ở các quỹ đạo khác nhau, cách bề mặt hành tinh khoảng 480 km, để thu thập dữ liệu chi tiết hơn từ năm 2027.
Mục tiêu của sứ mệnh là vẽ nên một bức tranh toàn diện về Sao Thủy, từ cấu trúc lõi, các đặc điểm bề mặt, đến những tác động của bức xạ Mặt Trời. Ngoài ra, nghiên cứu về từ trường kỳ lạ của Sao Thủy cũng là một ưu tiên. Đây có thể là chìa khóa để hiểu rõ hơn về sự hình thành và tiến hóa của hành tinh này.
Các miệng hố va chạm trên bề mặt Sao Thủy chứa đựng nhiều thông tin về lịch sử hình thành và phát triển của Hệ Mặt Trời.
Hành trình làm sáng tỏ bí mật của Sao Thủy
Dù phải chờ đến năm 2027 để bắt đầu giai đoạn thu thập dữ liệu chi tiết, những hình ảnh và thông tin từ các chuyến bay ngang qua Sao Thủy của BepiColombo đã mở ra một chương mới trong việc khám phá hành tinh gần Mặt Trời nhất.
Khi BepiColombo ổn định ở quỹ đạo làm việc, nó sẽ cung cấp dữ liệu chi tiết hơn về sự co rút của Sao Thủy, các hiện tượng địa chất và vai trò của hành tinh này trong sự hình thành Hệ Mặt Trời. Đây không chỉ là một bước tiến trong việc hiểu về Sao Thủy mà còn là cột mốc trong hành trình khám phá vũ trụ của nhân loại.
BepiColombo, với những bước đi tiên phong, đang từng bước làm sáng tỏ bí mật của Sao Thủy. Từ các miệng núi lửa chứa băng đến những vụ phun trào núi lửa khổng lồ, mỗi phát hiện đều mang đến một góc nhìn mới về hành tinh nhỏ bé nhưng đầy thách thức này. Trong tương lai, những dữ liệu từ sứ mệnh sẽ giúp nhân loại hiểu rõ hơn về không chỉ Sao Thủy mà còn cả hành trình hình thành và tiến hóa của Hệ Mặt Trời.
Nguồn tin: https://genk.vn/he-lo-bi-an-ve-hanh-tinh-gan-mat-troi-nhat-20250112151325422.chn
