Có nữ đấu sĩ ở La Mã cổ đại không?

Trong Bảo tàng Anh có một bức phù điêu bằng đá cẩm thạch cổ, mô tả hai đấu sĩ đang chiến đấu với kiếm và khiên. Đây là một cảnh quen thuộc của Rome cổ đại ngoại trừ một chi tiết hấp dẫn: cả hai đấu sĩ đều là nữ. Chữ khắc trên phù điêu được tìm thấy ở Halicarnassus, Thổ Nhĩ Kỳ, ghi rằng cả hai đấu sĩ đều chiến đấu với một kết quả hòa danh dự. Liệu tác phẩm nghệ thuật này có phải là tác phẩm nghệ thuật độc nhất vô nhị hay các đấu sĩ nữ ở La Mã cổ đại là một sự tồn tại hoàn toàn bình thường?

Các nữ đấu sĩ ở La Mã cổ đại

Việc tìm hiểu về các nền văn hóa cổ đại luôn khiến các nhà khoa học gặp phải nhiều thách thức, đặc biệt là khi chúng ta phải diễn giải bằng chứng thông qua lăng kính của hiện trạng ngày nay. Trong xã hội La Mã cổ đại, phụ nữ thường bị gò bó trong vai trò nội trợ và không được khuyến khích tham gia vào các hoạt động thể chất, nhất là những hoạt động công khai và bạo lực như đấu trường.

Tuy nhiên, khi nói đến các đấu sĩ nữ thì luôn có một số bằng chứng thú vị để nghiên cứu. Bức phù điêu bằng đá cẩm thạch đề cập ở trên có lẽ là một trong những hình ảnh rõ nét nhất về các nữ đấu sĩ ở La Mã cổ đại.

Một bức tượng đồng khác (có niên đại khoảng 2.000 năm tuổi) cũng được cho là mô tả một nữ đấu sĩ, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng für Kunst und Gewerbe Hamburg, bức tượng nhỏ này được coi là đại diện cho một nữ vận động viên cầm strigil – một dụng cụ có lưỡi cong dùng để làm sạch da bằng cách cạo sạch bụi bẩn và mồ hôi. Trong một bài báo năm 2011, Alfonso Manas của Đại học Granada cho rằng bức tượng này thực sự mô tả một nữ đấu sĩ, cụ thể là một Thraex, một loại đấu sĩ chiến đấu bằng một con dao găm cong ngắn.

Theo Manas, 10 đoạn văn và một dòng chữ khắc là tất cả những bằng chứng bằng văn bản mà chúng ta có về các nữ đấu sĩ, vì vậy việc ghép nối các thông tin lại với nhau để tạo thành một bức tranh hoàn chỉnh là điều khó khăn.

Vai trò của các nữ đấu sĩ

Trong khi chúng ta tôn vinh các đấu sĩ trên TV ngày nay, địa vị xã hội của các đấu sĩ ở Rome cổ đại lại khá khác biệt. Việc chiến đấu hoặc biểu diễn trong đấu trường để giải trí cho quần chúng được coi là một vị trí thấp kém, vì vậy bất kỳ người phụ nữ nào muốn bước vào võ đài đều phải chịu sự khinh thường. Như nhà châm biếm người La Mã Juvenal đã nói:

“Cảm giác xấu hổ nào có thể tìm thấy ở một người phụ nữ đội mũ sắt, người tránh xa sự nữ tính và thích dùng vũ lực thô bạo….Nếu một cuộc đấu giá được tổ chức để đấu giá đồ đạc của vợ bạn, bạn sẽ tự hào biết bao về thắt lưng, miếng đệm tay và miếng bảo vệ ống chân dài một nửa của cô ấy! Hoặc, nếu thay vào đó, cô ấy thích một hình thức chiến đấu khác như một Thraex, cả hai chân đều được bảo vệ, bạn sẽ vui mừng biết bao khi cô gái trong tim bạn bán đi đôi ủng của mình!…Hãy nghe tiếng cô ấy rên rỉ khi cô ấy tập những cú đâm như huấn luyện viên đã chỉ, héo úa dưới sức nặng của chiếc mũ sắt”.

Mặc dù các đấu sĩ nữ hiếm hơn so với các đấu sĩ nam, nhưng họ vẫn tồn tại.

“Những người phụ nữ chọn cuộc sống trên đấu trường – và có vẻ như đây là một lựa chọn – có thể được thúc đẩy bởi mong muốn độc lập, cơ hội nổi tiếng và phần thưởng tài chính bao gồm xóa nợ”, giám đốc Nội dung của World History Encyclopedia, Joshua Mark giải thích. “Mặc dù có vẻ như một người phụ nữ đã từ bỏ mọi yêu sách về sự tôn trọng ngay khi cô ấy bước vào đấu trường, nhưng có một số bằng chứng cho thấy rằng các đấu sĩ nữ được tôn vinh ngang bằng với những người đồng cấp nam của họ”.

Từ những bức phù điêu bằng đá cẩm thạch đến những bức tượng đồng và các đoạn văn bản cổ đại, các nữ đấu sĩ La Mã cổ đại không chỉ là những nhân vật trong truyền thuyết mà còn là những chiến binh thực thụ đã từng tồn tại và chiến đấu vì danh dự và sự hoan nghênh. Các nữ đấu sĩ La Mã cổ đại là minh chứng cho sự kiên cường và dũng cảm, phá vỡ các định kiến xã hội và chứng minh rằng họ cũng có thể chiến đấu và tỏa sáng trên đấu trường.