Hệ thống đô thị và nông thôn đang xuất hiện những biến động làm thay đổi căn bản cách tiếp cận truyền thống trong quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn…
Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến góp ý
cho dự thảo Hồ sơ điều chỉnh Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn thời
kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Theo dự thảo, mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ đô thị hóa ở Việt Nam đạt trên 50%; hệ thống đô thị phát triển theo hướng nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững; ưu tiên phát triển đô thị nén, phát triển theo TOD và sử dụng không gian hiệu quả. Song song với đó là phát triển khu vực nông thôn toàn diện, nâng cao thu nhập và chất lượng sống; cơ bản hoàn thiện hệ thống trung tâm nông thôn và hạ tầng thiết yếu. Tầm nhìn đến năm 2050, tỷ lệ đô thị hóa đạt 70 – 75%; khu vực nông thôn phát triển hài hòa với đô thị.
Dự thảo Tờ trình về
việc phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch hệ thống đô thị và nông thôn thời kỳ
2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng đã nêu khái quát về quá trình phát triển đô thị và nông thôn tại Việt Nam. Theo đó, trong giai đoạn triển khai Quy hoạch
hệ thống đô thị và nông thôn theo Quyết định số 891/QĐ-TTg năm 2024, hệ thống
đô thị và nông thôn Việt Nam đã có bước phát triển đáng kể cả về quy mô, chất
lượng và vai trò trong phát triển kinh tế – xã hội.
Tỷ lệ đô thị hóa tăng từ 30,5%
năm 2010 lên 40,5% năm 2020 và đạt khoảng 45% vào năm 2025; số lượng đô thị
tăng từ 755 đô thị lên khoảng 900 đô thị, hình thành mạng lưới đô thị
tương đối đầy đủ theo các cấp loại. Hệ thống đô thị từng bước khẳng định
vai trò là động lực tăng trưởng, trong khi khu vực nông thôn tiếp tục được
đầu tư phát triển, hạ tầng kinh tế – xã hội được cải thiện.
Tuy nhiên, bước sang giai đoạn
sau năm 2025, hệ thống đô thị và nông thôn đang xuất hiện những biến động làm
thay đổi căn bản cách tiếp cận truyền thống trong quy hoạch hệ thống đô thị
và nông thôn.
Cụ thể, hệ thống đô thị không còn
phát triển theo các điểm riêng lẻ mà hình thành các vùng đô thị lớn, các
chùm, cụm và chuỗi đô thị gắn với các hành lang kinh tế quốc gia và liên
vùng. Đồng thời, khu vực nông thôn không còn tồn tại như các không gian tách biệt
mà ngày càng gắn kết chặt chẽ với đô thị.
Ngoài ra, vai trò và chức năng của
các không gian đô thị và nông thôn cũng thay đổi theo các động lực phát triển mới.
Các đô thị gắn với hệ thống hạ tầng chiến lược như: cảng biển, cảng hàng
không, cửa khẩu quốc tế, các trung tâm logistics và các hành lang kinh tế
ngày càng giữ vai trò đầu mối giao thương, lan tỏa và dẫn dắt phát triển.
Trong khi nhiều khu vực nông thôn, đặc biệt là các đơn vị hành chính cấp
xã sau sắp xếp, không còn mang tính chất thuần nông mà chuyển sang không
gian đa chức năng, vừa có yếu tố đô thị, vừa giữ vai trò sản xuất, sinh thái
và dự trữ phát triển.
Cùng với đó, chất lượng phát triển
và tổ chức không gian cũng tồn tại không ít bất cập. Mặc dù tốc độ đô thị
hóa nhanh, nhưng chất lượng phát triển đô thị chưa cao; không gian đô thị
tại nhiều khu vực còn dàn trải, thiếu kiểm soát; hiệu quả sử dụng đất
chưa tương xứng với tiềm năng. Tương tự, khu vực nông thôn vẫn thiếu
liên kết, chưa phát huy đầy đủ vai trò trong hệ thống phát triển chung.
Đặc biệt, qua quá trình đô thị
hóa đã hình thành các không gian đô thị hóa, các vùng chuyển tiếp đô thị
và nông thôn, các khu vực phát triển tích hợp, đặc biệt trong phạm vi các
đơn vị hành chính cấp xã sau sắp xếp. Những không gian này có tính chất
pha trộn giữa đô thị và nông thôn, nhưng chưa được xác định rõ vai trò, chức
năng và phương thức quản lý trong hệ thống quy hoạch hiện hành.
Trên cơ sở đánh giá hiện trạng và
bối cảnh phát triển mới, Bộ Xây dựng nhận định hệ thống đô thị và nông thôn Việt Nam trong giai
đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 có xu hướng phát triển theo định
hướng: tổ chức lại không gian phát triển theo vùng và cấu trúc mạng lưới đa
trung tâm, đa cực; phát triển đô thị gắn với các hành lang kinh tế và trục hạ tầng
chiến lược; tăng cường liên kết giữa các vùng và giữa đô thị với nông
thôn trong cùng hành lang phát triển.
Cùng với đó, các đô thị lớn sẽ
hình thành những vùng đô thị mở rộng, tích hợp nhiều đô thị thành phần; các đô
thị trung tâm cấp tỉnh và tiểu vùng nâng cao vai trò trong mạng lưới vùng.
Đồng thời, xuất hiện rõ các đô thị chuyên ngành như: công nghiệp, logistics, du
lịch, cảng biển, sân bay…; không gian đô thị hóa tiếp tục mở rộng và hình
thành vùng chuyển tiếp đô thị – nông thôn, quá trình đô thị hóa lan tỏa mạnh
ra các khu vực ven đô, các hành lang phát triển và các vùng nông thôn có
điều kiện thuận lợi…
-Thanh Xuân
Nguồn tin: https://vneconomy.vn/uu-tien-phat-trien-do-thi-nen-va-theo-mo-hinh-tod.htm
