Trong bối cảnh doanh nghiệp công nghệ khí hậu gặp nhiều rào cản về vốn và cơ chế, dự án do KOICA tài trợ và GGGI triển khai được kỳ vọng sẽ khơi thông dòng tài chính xanh…
Ngày 17/4 tại Hà Nội, Bộ Tài Chính, Cơ quan
Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc (KOICA) và Viện tăng trưởng xanh toàn cầu Việt Nam
(GGGI) chính thức chính thức khởi động dự án “Nâng cao
mức độ sẵn sàng cho mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam thông qua tăng
cường tiếp cận nguồn lực đầu tư công nghệ khí hậu cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp”.
Theo ông Lê Việt Anh, Phó Vụ trưởng Vụ
Tài chính kinh tế ngành (Bộ Tài chính), Việt Nam đặt mục tiêu trở thành
quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào
năm 2050. Đây không chỉ là cam kết quốc tế quan trọng mà còn là định hướng phát
triển dài hạn, thể hiện quyết tâm đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất
lượng phát triển và chủ động thích ứng với các thách thức toàn cầu.
Trong bối cảnh đó, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng với các
doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây
là khu vực năng động, giàu ý tưởng, có khả năng thử nghiệm và phát triển các
giải pháp công nghệ mới, trong đó có công nghệ khí hậu (climate
tech).
“Chuyển đổi xanh không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với doanh nghiệp và toàn xã hội, trong đó việc huy động và phân bổ hiệu quả nguồn lực tài chính cho chuyển đổi xanh giữ vai trò then chốt”.
Dù vậy, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính kinh tế ngành (Bộ Tài
chính) cũng chỉ ra rằng đây là nhóm doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong tiếp
cận nguồn vốn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn phù hợp với đặc thù đổi mới
sáng tạo và công nghệ xanh. Vì vậy, việc nâng cao năng lực tiếp cận tài chính,
tăng cường kết nối với nhà đầu tư và từng bước hoàn thiện môi trường chính sách
là yêu cầu cấp thiết.
Các chuyên gia đánh giá, thời gian qua Việt
Nam đã đạt nhiều tiến bộ trong hoàn thiện khung chính sách, phát triển nền tảng
công nghiệp và cải thiện môi trường đầu tư, tạo động lực cho tăng trưởng xanh.
Tuy vậy, bài toán mở rộng thị trường và tiếp cận tài chính vẫn là thách thức
lớn đối với nhiều doanh nghiệp.
Từ góc nhìn thị trường, ông Nguyễn Quang
Thuân, Chủ tịch FiinGroup, cho rằng hai yếu tố cốt lõi đối với các dự án
công nghệ khí hậu hiện nay là nâng cao “tính khả thi tài chính” (bankability) và
“giảm thiểu rủi ro” (de-risking). Đây là lĩnh vực kết hợp giữa công nghệ, vốn đã tiềm ẩn nhiều rủi ro với
yếu tố khí hậu còn khá mới mẻ nên càng đòi hỏi cơ chế pháp lý rõ ràng và các
công cụ hỗ trợ phù hợp.
Chính vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ dừng ở việc phát triển công nghệ, mà
còn là xây dựng cơ chế pháp lý, chính sách hỗ trợ và các công cụ tài chính phù
hợp nhằm giúp các dự án trở nên hấp dẫn hơn trong mắt nhà đầu tư, ông Thuân nhấn mạnh.
Theo ông Thuân, thách thức không chỉ nằm ở công nghệ mà còn ở việc xây dựng
hệ thống chính sách và công cụ tài chính đủ hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư. Một
trong những rào cản lớn hiện nay là tiêu chuẩn ESG, vốn chủ yếu áp dụng cho doanh nghiệp lớn, trong khi các startup và dự án
ông nghệ khí hậu gặp khó khăn trong việc đáp ứng.
“Khái niệm “xanh” lâu nay thường gắn với năng lượng tái tạo như điện gió và điện mặt trời. Tuy nhiên, trên thực tế, chuyển đổi xanh có phạm vi rộng hơn, bao gồm cả cải tiến công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất và tái sử dụng tài nguyên. Chẳng hạn, trong ngành thép, việc tận dụng và tái sử dụng nhiệt dư cũng được xem là một giải pháp climate tech, góp phần giảm phát thải và nâng cao hiệu quả năng lượng”.
Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup.
Trong bối cảnh đó, xu hướng nổi bật là tiếp
cận theo hướng “chuyển đổi” (transition), thay vì chỉ tập trung vào các mô hình
“xanh tuyệt đối”. Theo cách tiếp cận này, doanh nghiệp có thể từng bước giảm
phát thải và cải thiện hiệu quả môi trường, phù hợp với nhiều lĩnh vực như nông
nghiệp, công nghiệp chế biến – chế tạo và sản xuất truyền thống.
Thực tế cho thấy, dòng vốn đang có xu hướng dịch chuyển mạnh sang các dự án bền vững khi nhiều lô trái phiếu và các khoản vay hợp vốn, đều đã tích hợp yếu tố “xanh” hoặc liên quan đến khí hậu. Điều này phản ánh xu hướng dòng vốn đang dần dịch chuyển sang các dự án có yếu tố bền vững. Tuy nhiên, để tận dụng tốt cơ hội này, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái tài chính.
Với mục tiêu tăng trưởng hai
con số của Việt Nam, song song với cam kết ứng phó với biến đổi
khí hậu, việc cân bằng giữa hai mục tiêu này trở thành một thách thức lớn. Theo
ông Thuân, các chương trình hỗ trợ, đặc biệt là những sáng kiến thúc đẩy công
nghệ khí hậu, cần tập trung vào việc tạo cầu nối giữa hai phía: một bên là các
doanh nghiệp, startup đang triển khai dự án; bên còn lại là các nhà đầu tư
trong và ngoài nước.
“Để hiện thực hóa các mục
tiêu về công nghệ khí hậu,
vai trò của các nền tảng hỗ trợ chuyển đổi là đặc biệt quan trọng. Những nền
tảng này không chỉ phục vụ đo lường, giám sát mà còn hỗ trợ xác nhận các tiêu
chí “xanh” trong hoạt động tài chính, qua đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi
nhanh hơn và tạo ra tác động trên quy mô rộng”, Ông Thuân nhấn mạnh.
Chính vì
vậy, dự án do KOICA tài trợ và GGGI triển khai (dự
kiến đến hết năm 2027) được kỳ vọng không chỉ đáp ứng nhu cầu trước mắt của
doanh nghiệp mà còn góp phần giải quyết các điểm nghẽn mang tính cấu trúc của
thị trường tài chính khí hậu.
Theo thiết kế, dự án sẽ tập
trung vào các lĩnh vực có tiềm năng chuyển đổi lớn như: nông nghiệp, kinh tế
tuần hoàn, quản lý chất thải, giao thông vận tải và năng lượng.
Ông Kim Juhern, Trưởng đại
diện quốc gia GGGI tại Việt Nam, đánh giá cao định hướng phát triển “nhanh,
xanh, bao trùm và bền vững” của Việt Nam. Trong bối cảnh áp lực toàn cầu gia
tăng, từ nhu cầu năng lượng đến các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế
và yêu cầu của thị trường carbon theo Thỏa thuận Paris, việc nâng cao năng lực
doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng trở nên cấp thiết.
Với sự hiện diện của hơn 10.000 doanh nghiệp
Hàn Quốc tại Việt Nam, ông cho rằng đây là cơ hội quan trọng để thúc đẩy hợp
tác, mở rộng thị trường và triển khai các giải pháp công nghệ khí hậu. Dự án
cũng được kỳ vọng trở thành nền tảng kết nối giữa doanh nghiệp, quỹ đầu tư và
các đối tác quốc tế như Đan Mạch, Canada, Đức và Liên minh châu Âu (EU) trong
việc thúc đẩy tăng trưởng xanh, ông Kim Juhern khẳng định.
Dự án sẽ tập trung triển khai các nhóm hoạt động trọng tâm bao gồm xây dựng danh mục các dự án đầu tư tiềm năng; thiết kế và triển khai các chương trình tăng tốc cho doanh nghiệp công nghệ khí hậu; hỗ trợ đào tạo, tư vấn và kết nối với các quỹ đầu tư, nhà đầu tư trong và ngoài nước; phát triển các bộ công cụ hỗ trợ xác định phân loại dự án xanh, xây dựng và thúc đẩy các kiến nghị chính sách và lồng ghép nội dung chuyển đổi xanh vào kế hoạch phát triển kinh tế xã hội của các địa phương.
-Hoàng Sơn
Nguồn tin: https://vneconomy.vn/viet-nam-han-quoc-khoi-thong-thi-truong-tai-chinh-khi-hau.htm
