Trong bối cảnh thế giới đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang năng lượng xanh, ngành năng lượng tái tạo đang trở thành một trong những lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhưng thiếu hụt nhân lực đáng kể. Nhu cầu về kỹ sư, chuyên gia kỹ thuật và quản lý tăng mạnh tại nhiều quốc gia, trong khi nguồn cung lao động có chuyên môn vẫn còn hạn chế.
Theo IRENA (Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế) và ILO (Tổ chức Lao động quốc tế thuộc Liên Hợp Quốc), quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu đang tạo ra hàng triệu việc làm mới, đặc biệt trong các mảng điện gió, điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng. Tuy nhiên, thách thức lớn hiện nay là sự thiếu hụt nhân lực đáp ứng yêu cầu kỹ thuật và công nghệ ngày càng cao.
Tại Việt Nam, xu hướng này diễn ra rõ hơn khi Quy hoạch điện VIII (PDP8) thúc đẩy mở rộng mạnh nguồn điện tái tạo, kéo theo nhu cầu lớn về nhân lực kỹ thuật cho các dự án điện gió và điện mặt trời trong giai đoạn tới.
Khi “cơn khát” nhân lực hình thành từ tốc độ chuyển dịch năng lượng xanh
Nếu như trước đây ngành năng lượng chủ yếu xoay quanh nhiệt điện và thủy điện, thì hiện nay bức tranh đã thay đổi nhanh chóng với sự phát triển mạnh của điện gió và điện mặt trời. Việt Nam được đánh giá là một trong những thị trường năng lượng tái tạo tăng trưởng nhanh tại khu vực Đông Nam Á, với hàng loạt dự án quy mô lớn đã và đang được triển khai.
Theo các nghiên cứu và tổng hợp từ báo cáo ngành năng lượng, đến năm 2035, tổng nhu cầu nhân lực của toàn ngành điện Việt Nam có thể lên tới khoảng 200.000 lao động, trong đó khoảng một nửa thuộc về lĩnh vực năng lượng tái tạo, tương đương khoảng 100.000 nhân lực. Đây là con số được tổng hợp từ các phân tích chuyên gia và tổ chức quốc tế trong bối cảnh triển khai Quy hoạch điện VIII và quá trình chuyển dịch năng lượng.
Điểm đáng chú ý là sự thiếu hụt không nằm ở lao động phổ thông, mà tập trung chủ yếu ở nhóm nhân sự chất lượng cao như kỹ sư thiết kế hệ thống, kỹ sư vận hành nhà máy điện gió – điện mặt trời, chuyên gia phân tích dữ liệu năng lượng, quản lý dự án và chuyên viên tích hợp lưới điện.
Trong khi đó, hệ thống đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực này tại Việt Nam mới chỉ phát triển mạnh trong vài năm gần đây, khiến cung chưa theo kịp cầu. Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng, đặc biệt là các dự án có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), vẫn phải tuyển dụng chuyên gia quốc tế hoặc đào tạo lại nhân sự từ các ngành kỹ thuật truyền thống.
Ngành học của tương lai, thu nhập cao nhưng đang thiếu người theo kịp tốc độ phát triển
Một trong những yếu tố khiến lĩnh vực này thu hút sự quan tâm là mức thu nhập có xu hướng tăng nhanh theo kinh nghiệm và quy mô dự án.
Ở nhóm nhân sự mới ra trường, mức lương tại Việt Nam thường dao động từ khoảng 10–20 triệu đồng/tháng, tùy vị trí và doanh nghiệp. Khi có kinh nghiệm từ 3–5 năm, đặc biệt trong các dự án năng lượng tái tạo hoặc doanh nghiệp FDI, thu nhập có thể tăng lên mức 25–50 triệu đồng/tháng, nhất là với các vị trí kỹ sư vận hành, kỹ sư thiết kế hoặc chuyên viên kỹ thuật.
Ở cấp độ cao hơn như quản lý dự án, trưởng nhóm kỹ thuật hoặc chuyên gia hệ thống, mức thu nhập có thể đạt từ 60–120 triệu đồng/tháng trong các dự án quy mô lớn, đặc biệt là điện gió ngoài khơi hoặc các dự án có yếu tố quốc tế.
Với những vị trí cấp cao hơn như giám đốc dự án, chuyên gia vùng hoặc cố vấn kỹ thuật trong các tập đoàn năng lượng đa quốc gia, thu nhập có thể vượt mức 150 triệu đồng/tháng, tùy thuộc vào kinh nghiệm, phạm vi quản lý và khu vực làm việc. Trong một số trường hợp, khi làm việc tại các thị trường phát triển như châu Âu hoặc Úc, mức thu nhập có thể cao hơn đáng kể so với mặt bằng trong nước.
Có thể thấy, đây là một trong những lĩnh vực hiếm hoi vừa có tốc độ tăng trưởng nhanh, vừa đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực kéo dài. Khi các quốc gia đẩy mạnh mục tiêu trung hòa carbon và giảm phát thải, nhu cầu về nhân sự trong ngành năng lượng tái tạo được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong ít nhất một thập kỷ tới.
Tại Việt Nam, với định hướng phát triển mạnh năng lượng sạch trong Quy hoạch điện VIII, lĩnh vực này được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng nhanh trong giai đoạn 2025–2035. Trong bối cảnh đó, nhóm ngành liên quan đến năng lượng, kỹ thuật điện, cơ khí, môi trường và công nghệ năng lượng đang trở thành lựa chọn đáng chú ý cho những học sinh quan tâm đến các ngành kỹ thuật có triển vọng dài hạn.
Nguồn tin: https://cafef.vn/1-nganh-hoc-khat-100000-nhan-luc-co-hoi-viec-lam-mo-rong-tu-viet-nam-toi-quoc-te-thu-nhap-tang-theo-kinh-nghiem-len-den-hon-100-trieu-dong-thang-188260705234552112.chn
